KODEKS POST─śPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO
Dodane przez Administrator dnia

Dz.U.2000.98.1071   
2001.08.22  zm. Dz.U.2001.49.509
2002.10.27  zm. Dz.U.2002.113.984
2003.01.01  zm. Dz.U.2002.169.1387
2003.08.24  zm. Dz.U.2003.130.1188
2003.09.30  zm.wyn.z Dz.U.2003.170.1660
2004.01.01  zm. Dz.U.2002.153.1271
2004.09.01  zm. Dz.U.2004.162.1692
2005.06.06  zm. Dz.U.2005.78.682
2005.09.21  zm.wyn.z Dz.U.2005.181.1524
2005.11.21  zm. Dz.U.2005.64.565
2008.12.29  zm.wyn.z Dz.U.2008.229.1539



USTAWA
z dnia 14 czerwca 1960 r.
Kodeks post─Öpowania administracyjnego.

(tekst jednolity)

DZIAŁ I

PRZEPISY OGÓLNE

Rozdział 1

Zakres obowi─ůzywania

Art. 1. Kodeks post─Öpowania administracyjnego normuje post─Öpowanie:
┬á 1)┬á┬á przed organami administracji publicznej w nale┼╝─ůcych do w┼éa┼Ťciwo┼Ťci tych organ├│w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych,
┬á 2)┬á┬á przed innymi organami pa┼ästwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy s─ů one powo┼éane z mocy prawa lub na podstawie porozumie┼ä do za┼éatwiania spraw okre┼Ťlonych w pkt 1,
┬á 3)┬á┬á (1) w sprawach rozstrzygania spor├│w o w┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç mi─Ödzy organami jednostek samorz─ůdu terytorialnego i organami administracji rz─ůdowej oraz mi─Ödzy organami i podmiotami, o kt├│rych mowa w pkt 2,
┬á 4)┬á┬á w sprawach wydawania za┼Ťwiadcze┼ä.

Art. 2. Kodeks post─Öpowania administracyjnego normuje ponadto post─Öpowanie w sprawie skarg i wniosk├│w (Dzia┼é VIII) przed organami pa┼ästwowymi, organami jednostek samorz─ůdu terytorialnego oraz przed organami organizacji spo┼éecznych.

Art. 3. ┬ž 1. Przepis├│w Kodeksu post─Öpowania administracyjnego nie stosuje si─Ö do:
  1)   postępowania w sprawach karnych skarbowych,
┬á 2)┬á┬á (2) spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062 oraz z 2000 r. Nr 94, poz. 1037), z wyj─ůtkiem przepis├│w dzia┼é├│w IV, V i VIII.
┬ž 2. Przepis├│w Kodeksu post─Öpowania administracyjnego nie stosuje si─Ö r├│wnie┼╝ do post─Öpowania w sprawach:
┬á 1)┬á┬á (skre┼Ťlony),
┬á 2)┬á┬á (skre┼Ťlony),
┬á 3)┬á┬á (skre┼Ťlony),
┬á 4)┬á┬á nale┼╝─ůcych do w┼éa┼Ťciwo┼Ťci polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urz─Öd├│w konsularnych,
o ile przepisy szczeg├│lne nie stanowi─ů inaczej.
┬ž 3. Przepis├│w Kodeksu post─Öpowania administracyjnego nie stosuje si─Ö tak┼╝e do post─Öpowania w sprawach wynikaj─ůcych z:
┬á 1)┬á┬á nadrz─Ödno┼Ťci i podleg┼éo┼Ťci organizacyjnej w stosunkach mi─Ödzy organami pa┼ästwowymi i innymi pa┼ästwowymi jednostkami organizacyjnymi,
┬á 2)┬á┬á podleg┼éo┼Ťci s┼éu┼╝bowej pracownik├│w organ├│w i jednostek organizacyjnych wymienionych w pkt 1,
o ile przepisy szczeg├│lne nie stanowi─ů inaczej.
┬ž 4. Do post─Öpowania w sprawach wymienionych w ┬ž 1, 2 i 3 pkt 2 stosuje si─Ö jednak przepisy dzia┼éu VIII.
┬ž 5. Rada Ministr├│w w drodze rozporz─ůdzenia mo┼╝e rozci─ůgn─ů─ç przepisy Kodeksu post─Öpowania administracyjnego w ca┼éo┼Ťci lub w cz─Ö┼Ťci na post─Öpowania w sprawach wymienionych w ┬ž 2.

Art. 4. Kodeks post─Öpowania administracyjnego nie narusza szczeg├│lnych uprawnie┼ä wynikaj─ůcych z immunitet├│w dyplomatycznych i konsularnych oraz um├│w i zwyczaj├│w mi─Ödzynarodowych.


Art. 5. ┬ž 1. Je┼╝eli przepis prawa powo┼éuje si─Ö og├│lnie na przepisy o post─Öpowaniu administracyjnym, rozumie si─Ö przez to przepisy Kodeksu post─Öpowania administracyjnego.
┬ž 2. Ilekro─ç w przepisach Kodeksu post─Öpowania administracyjnego jest mowa o:
  1)   kodeksie - rozumie się przez to Kodeks postępowania administracyjnego,
┬á 2)┬á┬á (3) (skre┼Ťlony),
┬á 3)┬á┬á organach administracji publicznej - rozumie si─Ö przez to ministr├│w, centralne organy administracji rz─ůdowej, wojewod├│w, dzia┼éaj─ůce w ich lub we w┼éasnym imieniu inne terenowe organy administracji rz─ůdowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorz─ůdu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2,
┬á 4)┬á┬á ministrach - rozumie si─Ö przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministr├│w pe┼éni─ůcych funkcj─Ö ministra kieruj─ůcego okre┼Ťlonym dzia┼éem administracji rz─ůdowej, ministr├│w kieruj─ůcych okre┼Ťlonym dzia┼éem administracji rz─ůdowej, przewodnicz─ůcych komitet├│w wchodz─ůcych w sk┼éad Rady Ministr├│w, kierownik├│w centralnych urz─Öd├│w administracji rz─ůdowej podleg┼éych, podporz─ůdkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministr├│w lub w┼éa┼Ťciwego ministra, a tak┼╝e kierownik├│w innych r├│wnorz─Ödnych urz─Öd├│w pa┼ästwowych za┼éatwiaj─ůcych sprawy, o kt├│rych mowa w art. 1 pkt 1 i 4,
┬á 5)┬á┬á organizacjach spo┼éecznych - rozumie si─Ö przez to organizacje zawodowe, samorz─ůdowe, sp├│┼édzielcze i inne organizacje spo┼éeczne,
┬á 6)┬á┬á organach jednostek samorz─ůdu terytorialnego - rozumie si─Ö przez to organy gminy, powiatu, wojew├│dztwa, zwi─ůzk├│w gmin, zwi─ůzk├│w powiat├│w, w├│jta, burmistrza (prezydenta miasta), starost─Ö, marsza┼éka wojew├│dztwa oraz kierownik├│w s┼éu┼╝b, inspekcji i stra┼╝y dzia┼éaj─ůcych w imieniu w├│jta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marsza┼éka wojew├│dztwa, a ponadto samorz─ůdowe kolegia odwo┼éawcze.


Rozdział 2


Zasady og├│lne


Art. 6. Organy administracji publicznej dzia┼éaj─ů na podstawie przepis├│w prawa.


Art. 7. W toku post─Öpowania organy administracji publicznej stoj─ů na stra┼╝y praworz─ůdno┼Ťci i podejmuj─ů wszelkie kroki niezb─Ödne do dok┼éadnego wyja┼Ťnienia stanu faktycznego oraz do za┼éatwienia sprawy, maj─ůc na wzgl─Ödzie interes spo┼éeczny i s┼éuszny interes obywateli.


Art. 8. Organy administracji publicznej obowi─ůzane s─ů prowadzi─ç post─Öpowanie w taki spos├│b, aby pog┼é─Öbia─ç zaufanie obywateli do organ├│w Pa┼ästwa oraz ┼Ťwiadomo┼Ť─ç i kultur─Ö prawn─ů obywateli.


Art. 9. Organy administracji publicznej s─ů obowi─ůzane do nale┼╝ytego i wyczerpuj─ůcego informowania stron o okoliczno┼Ťciach faktycznych i prawnych, kt├│re mog─ů mie─ç wp┼éyw na ustalenie ich praw i obowi─ůzk├│w b─Öd─ůcych przedmiotem post─Öpowania administracyjnego. Organy czuwaj─ů nad tym, aby strony i inne osoby uczestnicz─ůce w post─Öpowaniu nie ponios┼éy szkody z powodu nieznajomo┼Ťci prawa, i w tym celu udzielaj─ů im niezb─Ödnych wyja┼Ťnie┼ä i wskaz├│wek.


Art. 10. ┬ž 1. Organy administracji publicznej obowi─ůzane s─ů zapewni─ç stronom czynny udzia┼é w ka┼╝dym stadium post─Öpowania, a przed wydaniem decyzji umo┼╝liwi─ç im wypowiedzenie si─Ö co do zebranych dowod├│w i materia┼é├│w oraz zg┼éoszonych ┼╝─ůda┼ä.
┬ž 2. Organy administracji publicznej mog─ů odst─ůpi─ç od zasady okre┼Ťlonej w ┬ž 1 tylko w przypadkach, gdy za┼éatwienie sprawy nie cierpi zw┼éoki ze wzgl─Ödu na niebezpiecze┼ästwo dla ┼╝ycia lub zdrowia ludzkiego albo ze wzgl─Ödu na gro┼╝─ůc─ů niepowetowan─ů szkod─Ö materialn─ů.
┬ž 3. Organ administracji publicznej obowi─ůzany jest utrwali─ç w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odst─ůpienia od zasady okre┼Ťlonej w ┬ž 1.

Art. 11. Organy administracji publicznej powinny wyja┼Ťnia─ç stronom zasadno┼Ť─ç przes┼éanek, kt├│rymi kieruj─ů si─Ö przy za┼éatwieniu sprawy, aby w ten spos├│b w miar─Ö mo┼╝no┼Ťci doprowadzi─ç do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania ┼Ťrodk├│w przymusu.

Art. 12. ┬ž 1. Organy administracji publicznej powinny dzia┼éa─ç w sprawie wnikliwie i szybko, pos┼éuguj─ůc si─Ö mo┼╝liwie najprostszymi ┼Ťrodkami prowadz─ůcymi do jej za┼éatwienia.
┬ž 2. Sprawy, kt├│re nie wymagaj─ů zbierania dowod├│w, informacji lub wyja┼Ťnie┼ä, powinny by─ç za┼éatwione niezw┼éocznie.

Art. 13. ┬ž 1. Sprawy, w kt├│rych uczestnicz─ů strony o spornych interesach, mog─ů by─ç za┼éatwiane w drodze ugody sporz─ůdzonej przed organem administracji publicznej (ugoda administracyjna).
┬ž 2. Organ administracji publicznej, przed kt├│rym toczy si─Ö post─Öpowanie w sprawie, powinien w tych przypadkach podejmowa─ç czynno┼Ťci sk┼éaniaj─ůce strony do zawarcia ugody.


Art. 14. ┬ž 1. Sprawy nale┼╝y za┼éatwia─ç w formie pisemnej.
┬ž 2. Sprawy mog─ů by─ç za┼éatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie. Tre┼Ť─ç oraz istotne motywy takiego za┼éatwienia powinny by─ç utrwalone w aktach w formie protoko┼éu lub podpisanej przez stron─Ö adnotacji.


Art. 15. Post─Öpowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.


Art. 16. ┬ž 1. Decyzje, od kt├│rych nie s┼éu┼╝y odwo┼éanie w administracyjnym toku instancji, s─ů ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich niewa┼╝no┼Ťci oraz wznowienie post─Öpowania mo┼╝e nast─ůpi─ç tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczeg├│lnych.
┬ž 2. Decyzje mog─ů by─ç zaskar┼╝ane do s─ůdu administracyjnego z powodu ich niezgodno┼Ťci z prawem, na zasadach i w trybie okre┼Ťlonych w odr─Öbnych ustawach.


Rozdział 3


Organy wy┼╝szego stopnia i organy naczelne


Art. 17. Organami wy┼╝szego stopnia w rozumieniu kodeksu s─ů:
┬á 1)┬á┬á w stosunku do organ├│w jednostek samorz─ůdu terytorialnego - samorz─ůdowe kolegia odwo┼éawcze, chyba ┼╝e ustawy szczeg├│lne stanowi─ů inaczej,
┬á 2)┬á┬á w stosunku do wojewod├│w - w┼éa┼Ťciwi w sprawie ministrowie,
┬á 3)┬á┬á w stosunku do organ├│w administracji publicznej innych ni┼╝ okre┼Ťlone w pkt 1 i 2 - odpowiednie organy nadrz─Ödne lub w┼éa┼Ťciwi ministrowie, a w razie ich braku - organy pa┼ästwowe sprawuj─ůce nadz├│r nad ich dzia┼éalno┼Ťci─ů,
┬á 4)┬á┬á w stosunku do organ├│w organizacji spo┼éecznych - odpowiednie organy wy┼╝szego stopnia tych organizacji, a w razie ich braku - organ pa┼ästwowy sprawuj─ůcy nadz├│r nad ich dzia┼éalno┼Ťci─ů.


Art. 18. Organami naczelnymi w rozumieniu kodeksu s─ů:
┬á 1)┬á┬á w stosunku do organ├│w administracji rz─ůdowej, organ├│w jednostek samorz─ůdu terytorialnego, z wyj─ůtkiem samorz─ůdowych kolegi├│w odwo┼éawczych, oraz organ├│w pa┼ästwowych i samorz─ůdowych jednostek organizacyjnych - Prezes Rady Ministr├│w lub w┼éa┼Ťciwi ministrowie,
┬á 2)┬á┬á w stosunku do organ├│w pa┼ästwowych innych ni┼╝ okre┼Ťlone w pkt 1 - odpowiednie organy o og├│lnokrajowym zasi─Ögu dzia┼éania,
┬á 3)┬á┬á w stosunku do organ├│w organizacji spo┼éecznych - naczelne organy tych organizacji, a w razie braku takiego organu - Prezes Rady Ministr├│w lub w┼éa┼Ťciwi ministrowie sprawuj─ůcy zwierzchni nadz├│r nad ich dzia┼éalno┼Ťci─ů.


Rozdział 4


W┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç organ├│w


Art. 19. Organy administracji publicznej przestrzegaj─ů z urz─Ödu swojej w┼éa┼Ťciwo┼Ťci rzeczowej i miejscowej.


Art. 20. W┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç rzeczow─ů organu administracji publicznej ustala si─Ö wed┼éug przepis├│w o zakresie jego dzia┼éania.


Art. 21. ┬ž 1. W┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç miejscow─ů organu administracji publicznej ustala si─Ö:
┬á 1)┬á┬á w sprawach dotycz─ůcych nieruchomo┼Ťci - wed┼éug miejsca jej po┼éo┼╝enia; je┼╝eli nieruchomo┼Ť─ç po┼éo┼╝ona jest na obszarze w┼éa┼Ťciwo┼Ťci dw├│ch lub wi─Öcej organ├│w, orzekanie nale┼╝y do organu, na kt├│rego obszarze znajduje si─Ö wi─Öksza cz─Ö┼Ť─ç nieruchomo┼Ťci,
┬á 2)┬á┬á w sprawach dotycz─ůcych prowadzenia zak┼éadu pracy - wed┼éug miejsca, w kt├│rym zak┼éad pracy jest, by┼é lub ma by─ç prowadzony,
  3)   w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
┬ž 2. Je┼╝eli nie mo┼╝na ustali─ç w┼éa┼Ťciwo┼Ťci miejscowej w spos├│b wskazany w ┬ž 1, sprawa nale┼╝y do organu w┼éa┼Ťciwego dla miejsca, w kt├│rym nast─ůpi┼éo zdarzenie powoduj─ůce wszcz─Öcie post─Öpowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu w┼éa┼Ťciwego dla obszaru dzielnicy ┼Ür├│dmie┼Ťcie w m. st. Warszawie.


Art. 22. ┬ž 1. Spory o w┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç rozstrzygaj─ů:
┬á 1)┬á┬á mi─Ödzy organami jednostek samorz─ůdu terytorialnego, z wyj─ůtkiem przypadk├│w okre┼Ťlonych w pkt 2-4 - wsp├│lny dla nich organ wy┼╝szego stopnia, a w razie braku takiego organu - s─ůd administracyjny,
┬á 2)┬á┬á mi─Ödzy kierownikami s┼éu┼╝b, inspekcji i stra┼╝y administracji zespolonej tego samego powiatu, dzia┼éaj─ůcych w imieniu w┼éasnym lub w imieniu starosty - starosta,
  3)   między organami administracji zespolonej w jednym województwie nie wymienionymi w pkt 2 - wojewoda,
┬á 4)┬á┬á mi─Ödzy organami jednostek samorz─ůdu terytorialnego w r├│┼╝nych wojew├│dztwach w sprawach nale┼╝─ůcych do zada┼ä z zakresu administracji rz─ůdowej - minister w┼éa┼Ťciwy do spraw administracji publicznej,
┬á 5)┬á┬á (skre┼Ťlony),
┬á 6)┬á┬á mi─Ödzy wojewodami oraz organami administracji zespolonej w r├│┼╝nych wojew├│dztwach - minister w┼éa┼Ťciwy do spraw administracji publicznej,
┬á 7)┬á┬á mi─Ödzy wojewod─ů a organami administracji niezespolonej - minister w┼éa┼Ťciwy do spraw administracji publicznej po porozumieniu z organem sprawuj─ůcym nadz├│r nad organem pozostaj─ůcym w sporze z wojewod─ů,
┬á 8)┬á┬á mi─Ödzy organami administracji publicznej innymi ni┼╝ wymienione w pkt 1-4, 6 i 7 - wsp├│lny dla nich organ wy┼╝szego stopnia, a w razie braku takiego organu - minister w┼éa┼Ťciwy do spraw administracji publicznej,
  9)   między organami administracji publicznej, gdy jednym z nich jest minister - Prezes Rady Ministrów.
┬ž 2. (4) Spory kompetencyjne mi─Ödzy organami jednostek samorz─ůdu terytorialnego a organami administracji rz─ůdowej rozstrzyga s─ůd administracyjny.
┬ž 3. Z wnioskiem o rozpatrzenie sporu przez s─ůd administracyjny mo┼╝e wyst─ůpi─ç:
  1)   strona,
┬á 2)┬á┬á organ jednostki samorz─ůdu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostaj─ůce w sporze,
┬á 3)┬á┬á minister w┼éa┼Ťciwy do spraw administracji publicznej,
┬á 4)┬á┬á minister w┼éa┼Ťciwy do spraw sprawiedliwo┼Ťci, Prokurator Generalny,
  5)   Rzecznik Praw Obywatelskich.

Art. 23. Do czasu rozstrzygni─Öcia sporu o w┼éa┼Ťciwo┼Ť─ç organ administracji publicznej, na kt├│rego obszarze wynik┼éa sprawa, podejmuje tylko czynno┼Ťci nie cierpi─ůce zw┼éoki ze wzgl─Ödu na interes spo┼éeczny lub s┼éuszny interes obywateli i zawiadamia o tym organ w┼éa┼Ťciwy do rozstrzygni─Öcia sporu.

Rozdział 5

Wy┼é─ůczenie pracownika oraz organu

Art. 24. ┬ž 1. Pracownik organu administracji publicznej podlega wy┼é─ůczeniu od udzia┼éu w post─Öpowaniu w sprawie:
┬á 1)┬á┬á w kt├│rej jest stron─ů albo pozostaje z jedn─ů ze stron w takim stosunku prawnym, ┼╝e wynik sprawy mo┼╝e mie─ç wp┼éyw na jego prawa lub obowi─ůzki,
  2)   swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia,
┬á 3)┬á┬á osoby zwi─ůzanej z nim z tytu┼éu przysposobienia, opieki lub kurateli,
┬á 4)┬á┬á w kt├│rej by┼é ┼Ťwiadkiem lub bieg┼éym albo by┼é lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w kt├│rej przedstawicielem strony jest jedna z os├│b wymienionych w pkt 2 i 3,
  5)   (5) w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji,
  6)   z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne,
┬á 7)┬á┬á w kt├│rej jedn─ů ze stron jest osoba pozostaj─ůca wobec niego w stosunku nadrz─Ödno┼Ťci s┼éu┼╝bowej.
┬ž 2. Powody wy┼é─ůczenia pracownika od udzia┼éu w post─Öpowaniu trwaj─ů tak┼╝e po ustaniu ma┼é┼╝e┼ästwa (┬ž 1 pkt 2), przysposobienia, opieki lub kurateli (┬ž 1 pkt 3).
┬ž 3. Bezpo┼Ťredni prze┼éo┼╝ony pracownika jest obowi─ůzany na jego ┼╝─ůdanie lub na ┼╝─ůdanie strony albo z urz─Ödu wy┼é─ůczy─ç go od udzia┼éu w post─Öpowaniu, je┼╝eli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczno┼Ťci nie wymienionych w ┬ž 1, kt├│re mog─ů wywo┼éa─ç w─ůtpliwo┼Ť─ç co do bezstronno┼Ťci pracownika.
┬ž 4. Wy┼é─ůczony pracownik powinien podejmowa─ç tylko czynno┼Ťci nie cierpi─ůce zw┼éoki ze wzgl─Ödu na interes spo┼éeczny lub wa┼╝ny interes stron.


Art. 25. ┬ž 1. Organ administracji publicznej podlega wy┼é─ůczeniu od za┼éatwienia sprawy dotycz─ůcej interes├│w maj─ůtkowych:
┬á 1)┬á┬á jego kierownika lub os├│b pozostaj─ůcych z tym kierownikiem w stosunkach okre┼Ťlonych w art. 24 ┬ž 1 pkt 2 i 3,
┬á 2)┬á┬á osoby zajmuj─ůcej stanowisko kierownicze w organie bezpo┼Ťrednio wy┼╝szego stopnia lub os├│b pozostaj─ůcych z nim w stosunkach okre┼Ťlonych w art. 24 ┬ž 1 pkt 2 i 3.
┬ž 2. Przepis art. 24 ┬ž 4 stosuje si─Ö odpowiednio.


Art. 26. ┬ž 1. W przypadku wy┼é─ůczenia pracownika (art. 24) jego bezpo┼Ťredni prze┼éo┼╝ony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy.
┬ž 2. W przypadku wy┼é─ůczenia organu spraw─Ö za┼éatwia:
┬á 1)┬á┬á w okoliczno┼Ťciach przewidzianych w art. 25 ┬ž 1 pkt 1 - organ wy┼╝szego stopnia nad organem za┼éatwiaj─ůcym spraw─Ö,
┬á 2)┬á┬á w okoliczno┼Ťciach przewidzianych w art. 25 ┬ž 1 pkt 2 - organ wy┼╝szego stopnia nad organem, w kt├│rym osoba wymieniona w tym przepisie zajmuje stanowisko kierownicze.
Organ wy┼╝szego stopnia mo┼╝e do za┼éatwienia sprawy wyznaczy─ç inny podleg┼éy sobie organ. W razie gdy osob─ů wymienion─ů w art. 25 ┬ž 1 pkt 2 jest minister albo prezes samorz─ůdowego kolegium odwo┼éawczego, organ w┼éa┼Ťciwy do za┼éatwienia sprawy wyznacza Prezes Rady Ministr├│w.
┬ž 3. Je┼╝eli wskutek wy┼é─ůczenia pracownik├│w organu administracji publicznej organ ten sta┼é si─Ö niezdolny do za┼éatwienia sprawy, stosuje si─Ö odpowiednio ┬ž 2.


Art. 27. ┬ž 1. Cz┼éonek organu kolegialnego podlega wy┼é─ůczeniu w przypadkach okre┼Ťlonych w art. 24 ┬ž 1. O wy┼é─ůczeniu tego cz┼éonka w przypadkach okre┼Ťlonych w art. 24 ┬ž 3 postanawia przewodnicz─ůcy organu kolegialnego lub organu wy┼╝szego stopnia na wniosek strony, cz┼éonka organu kolegialnego albo z urz─Ödu.
┬ž 2. Je┼╝eli wskutek wy┼é─ůczenia cz┼éonk├│w organu kolegialnego organ ten sta┼é si─Ö niezdolny do podj─Öcia uchwa┼éy z braku wymaganego quorum, stosuje si─Ö odpowiednio przepisy art. 26 ┬ž 2.
┬ž 3. Je┼╝eli samorz─ůdowe kolegium odwo┼éawcze wskutek wy┼é─ůczenia jego cz┼éonk├│w nie mo┼╝e za┼éatwi─ç sprawy, minister w┼éa┼Ťciwy do spraw administracji publicznej wyznacza do za┼éatwienia sprawy inne samorz─ůdowe kolegium odwo┼éawcze.


Art. 27a. (skre┼Ťlony).


Rozdział 6

Strona

Art. 28. Stron─ů jest ka┼╝dy, czyjego interesu prawnego lub obowi─ůzku dotyczy post─Öpowanie albo kto ┼╝─ůda czynno┼Ťci organu ze wzgl─Ödu na sw├│j interes prawny lub obowi─ůzek.


Art. 29. Stronami mog─ů by─ç osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o pa┼ästwowe i samorz─ůdowe jednostki organizacyjne i organizacje spo┼éeczne - r├│wnie┼╝ jednostki nie posiadaj─ůce osobowo┼Ťci prawnej.


Art. 30. ┬ž 1. Zdolno┼Ť─ç prawn─ů i zdolno┼Ť─ç do czynno┼Ťci prawnych stron ocenia si─Ö wed┼éug przepis├│w prawa cywilnego, o ile przepisy szczeg├│lne nie stanowi─ů inaczej.
┬ž 2. Osoby fizyczne nie posiadaj─ůce zdolno┼Ťci do czynno┼Ťci prawnych dzia┼éaj─ů przez swych ustawowych przedstawicieli.
┬ž 3. Strony nie b─Öd─ůce osobami fizycznymi dzia┼éaj─ů przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli.
┬ž 4. W sprawach dotycz─ůcych praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub ┼Ťmierci strony w toku post─Öpowania na miejsce dotychczasowej strony wst─Öpuj─ů jej nast─Öpcy prawni.
┬ž 5. W sprawach dotycz─ůcych spadk├│w nie obj─Ötych jako strony dzia┼éaj─ů osoby sprawuj─ůce zarz─ůd maj─ůtkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez s─ůd na wniosek organu administracji publicznej.


Art. 31. ┬ž 1. Organizacja spo┼éeczna mo┼╝e w sprawie dotycz─ůcej innej osoby wyst─Öpowa─ç z ┼╝─ůdaniem:
  1)   wszczęcia postępowania,
  2)   dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
┬ž 2. Organ administracji publicznej, uznaj─ůc ┼╝─ůdanie organizacji spo┼éecznej za uzasadnione, postanawia o wszcz─Öciu post─Öpowania z urz─Ödu lub o dopuszczeniu organizacji do udzia┼éu w post─Öpowaniu. Na postanowienie o odmowie wszcz─Öcia post─Öpowania lub dopuszczenia do udzia┼éu w post─Öpowaniu organizacji spo┼éecznej s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 3. Organizacja spo┼éeczna uczestniczy w post─Öpowaniu na prawach strony.
┬ž 4. Organ administracji publicznej, wszczynaj─ůc post─Öpowanie w sprawie dotycz─ůcej innej osoby, zawiadamia o tym organizacj─Ö spo┼éeczn─ů, je┼╝eli uzna, ┼╝e mo┼╝e ona by─ç zainteresowana udzia┼éem w tym post─Öpowaniu ze wzgl─Ödu na swoje cele statutowe, i gdy przemawia za tym interes spo┼éeczny.
┬ž 5. Organizacja spo┼éeczna, kt├│ra nie uczestniczy w post─Öpowaniu na prawach strony, mo┼╝e za zgod─ů organu administracji publicznej przedstawi─ç temu organowi sw├│j pogl─ůd w sprawie, wyra┼╝ony w uchwale lub o┼Ťwiadczeniu jej organu statutowego.
┬ž 6. (skre┼Ťlony).


Art. 32. Strona mo┼╝e dzia┼éa─ç przez pe┼énomocnika, chyba ┼╝e charakter czynno┼Ťci wymaga jej osobistego dzia┼éania.


Art. 33. ┬ž 1. Pe┼énomocnikiem strony mo┼╝e by─ç osoba fizyczna posiadaj─ůca zdolno┼Ť─ç do czynno┼Ťci prawnych.
┬ž 2. Pe┼énomocnictwo powinno by─ç udzielone na pi┼Ťmie lub zg┼éoszone do protoko┼éu.
┬ž 3. (6) Pe┼énomocnik do┼é─ůcza do akt orygina┼é lub urz─Ödowo po┼Ťwiadczony odpis pe┼énomocnictwa. Adwokat lub radca prawny oraz rzecznik patentowy mo┼╝e sam uwierzytelni─ç odpis udzielonego mu pe┼énomocnictwa.
┬ž 4. W sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej mo┼╝e nie ┼╝─ůda─ç pe┼énomocnictwa, je┼Ťli pe┼énomocnikiem jest cz┼éonek najbli┼╝szej rodziny lub domownik strony, a nie ma w─ůtpliwo┼Ťci co do istnienia i zakresu upowa┼╝nienia do wyst─Öpowania w imieniu strony.


Art. 34. ┬ž 1. Organ administracji publicznej wyst─ůpi do s─ůdu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynno┼Ťci prawnych, o ile przedstawiciel nie zosta┼é ju┼╝ wyznaczony.
┬ž 2. W przypadku konieczno┼Ťci podj─Öcia czynno┼Ťci nie cierpi─ůcej zw┼éoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do dzia┼éania w post─Öpowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez s─ůd.


Rozdział 7


Załatwianie spraw


Art. 35. ┬ž 1. Organy administracji publicznej obowi─ůzane s─ů za┼éatwia─ç sprawy bez zb─Ödnej zw┼éoki.
┬ž 2. Niezw┼éocznie powinny by─ç za┼éatwiane sprawy, kt├│re mog─ů by─ç rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stron─Ö ┼é─ůcznie z ┼╝─ůdaniem wszcz─Öcia post─Öpowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urz─Ödu organowi, przed kt├│rym toczy si─Ö post─Öpowanie, b─ůd┼║ mo┼╝liwe do ustalenia na podstawie danych, kt├│rymi rozporz─ůdza ten organ.
┬ž 3. Za┼éatwienie sprawy wymagaj─ůcej post─Öpowania wyja┼Ťniaj─ůcego powinno nast─ůpi─ç nie p├│┼║niej ni┼╝ w ci─ůgu miesi─ůca, a sprawy szczeg├│lnie skomplikowanej - nie p├│┼║niej ni┼╝ w ci─ůgu dw├│ch miesi─Öcy od dnia wszcz─Öcia post─Öpowania, za┼Ť w post─Öpowaniu odwo┼éawczym - w ci─ůgu miesi─ůca od dnia otrzymania odwo┼éania.
┬ž 4. Organy wy┼╝szego stopnia mog─ů okre┼Ťla─ç rodzaje spraw, kt├│re za┼éatwiane s─ů w terminach kr├│tszych ni┼╝ okre┼Ťlone w ┬ž 3.
┬ž 5. Do termin├│w okre┼Ťlonych w przepisach poprzedzaj─ůcych nie wlicza si─Ö termin├│w przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania okre┼Ťlonych czynno┼Ťci, okres├│w zawieszenia post─Öpowania oraz okres├│w op├│┼║nie┼ä spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezale┼╝nych od organu.


Art. 36. ┬ž 1. O ka┼╝dym przypadku nieza┼éatwienia sprawy w terminie okre┼Ťlonym w art. 35 organ administracji publicznej obowi─ůzany jest zawiadomi─ç strony, podaj─ůc przyczyny zw┼éoki i wskazuj─ůc nowy termin za┼éatwienia sprawy.
┬ž 2. Ten sam obowi─ůzek ci─ů┼╝y na organie administracji publicznej r├│wnie┼╝ w przypadku zw┼éoki w za┼éatwieniu sprawy z przyczyn niezale┼╝nych od organu.


Art. 37. ┬ž 1. Na nieza┼éatwienie sprawy w terminie okre┼Ťlonym w art. 35 lub ustalonym w my┼Ťl art. 36 stronie s┼éu┼╝y za┼╝alenie do organu administracji publicznej wy┼╝szego stopnia.
┬ž 2. Organ wymieniony w ┬ž 1, uznaj─ůc za┼╝alenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin za┼éatwienia sprawy oraz zarz─ůdza wyja┼Ťnienie przyczyn i ustalenie os├│b winnych nieza┼éatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby tak┼╝e podj─Öcie ┼Ťrodk├│w zapobiegaj─ůcych naruszaniu termin├│w za┼éatwiania spraw w przysz┼éo┼Ťci.


Art. 38. Pracownik organu administracji publicznej, kt├│ry z nieuzasadnionych przyczyn nie za┼éatwi┼é sprawy w terminie lub nie dope┼éni┼é obowi─ůzku wynikaj─ůcego z art. 36 albo nie za┼éatwi┼é sprawy w dodatkowym terminie ustalonym w my┼Ťl art. 37 ┬ž 2, podlega odpowiedzialno┼Ťci porz─ůdkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialno┼Ťci przewidzianej w przepisach prawa.


Rozdział 8


Dor─Öczenia


Art. 39. Organ administracji publicznej dor─Öcza pisma za pokwitowaniem przez poczt─Ö, przez swoich pracownik├│w lub przez inne upowa┼╝nione osoby lub organy.


Art. 391. (7) ┬ž 1. Dor─Öczenie mo┼╝e nast─ůpi─ç za pomoc─ů ┼Ťrodk├│w komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepis├│w o ┼Ťwiadczeniu us┼éug drog─ů elektroniczn─ů, je┼╝eli strona:
┬á 1)┬á┬á wyst─ůpi┼éa do organu administracji publicznej o dor─Öczenie albo
┬á 2)┬á┬á wyrazi┼éa zgod─Ö na dor─Öczenie jej pism za pomoc─ů tych ┼Ťrodk├│w.
┬ž 2. Minister w┼éa┼Ťciwy do spraw informatyzacji okre┼Ťli, w drodze rozporz─ůdzenia, struktur─Ö i spos├│b sporz─ůdzania pism w formie dokument├│w elektronicznych w rozumieniu przepis├│w ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji dzia┼éalno┼Ťci podmiot├│w realizuj─ůcych zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565), a tak┼╝e warunki organizacyjno-techniczne ich dor─Öczania, w tym form─Ö urz─Ödowego po┼Ťwiadczania odbioru tych pism przez ich adresata oraz spos├│b udost─Öpniania ich kopii, uwzgl─Ödniaj─ůc potrzeb─Ö zapewnienia bezpiecze┼ästwa przy stosowaniu pism w formie dokument├│w elektronicznych oraz sprawno┼Ť─ç post─Öpowania.


Art. 40. ┬ž 1. Pisma dor─Öcza si─Ö stronie, a gdy strona dzia┼éa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.
┬ž 2. Je┼╝eli strona ustanowi┼éa pe┼énomocnika, pisma dor─Öcza si─Ö pe┼énomocnikowi.
┬ž 3. W sprawie wszcz─Ötej na skutek podania z┼éo┼╝onego przez dwie lub wi─Öcej stron pisma dor─Öcza si─Ö wszystkim stronom, chyba ┼╝e w podaniu wskaza┼éy jedn─ů jako upowa┼╝nion─ů do odbioru pism.


Art. 41. ┬ž 1. W toku post─Öpowania strony oraz ich przedstawiciele i pe┼énomocnicy maj─ů obowi─ůzek zawiadomi─ç organ administracji publicznej o ka┼╝dej zmianie swego adresu.
┬ž 2. W razie zaniedbania obowi─ůzku okre┼Ťlonego w ┬ž 1 dor─Öczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.


Art. 42. ┬ž 1. Pisma dor─Öcza si─Ö osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.
┬ž 2. Pisma mog─ů by─ç dor─Öczone r├│wnie┼╝ w lokalu organu administracji publicznej, je┼╝eli przepisy szczeg├│lne nie stanowi─ů inaczej.
┬ž 3. W razie niemo┼╝no┼Ťci dor─Öczenia pisma w spos├│b okre┼Ťlony w ┬ž 1 i 2, a tak┼╝e w razie koniecznej potrzeby, pisma dor─Öcza si─Ö w ka┼╝dym miejscu, gdzie si─Ö adresata zastanie.


Art. 43. (8) W przypadku nieobecno┼Ťci adresata pismo dor─Öcza si─Ö, za pokwitowaniem, doros┼éemu domownikowi, s─ůsiadowi lub dozorcy domu, je┼╝eli osoby te podj─Ö┼éy si─Ö oddania pisma adresatowi. O dor─Öczeniu pisma s─ůsiadowi lub dozorcy zawiadamia si─Ö adresata, umieszczaj─ůc zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest mo┼╝liwe, w drzwiach mieszkania.


Art. 44. (9) ┬ž 1. W razie niemo┼╝no┼Ťci dor─Öczenia pisma w spos├│b wskazany w art. 42 i 43:
  1)   poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,
┬á 2)┬á┬á pismo sk┼éada si─Ö na okres czternastu dni w urz─Ödzie w┼éa┼Ťciwej gminy (miasta) - w przypadku dor─Öczania pisma przez pracownika urz─Ödu gminy (miasta) lub upowa┼╝nion─ů osob─Ö lub organ.
┬ž 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacj─ů o mo┼╝liwo┼Ťci jego odbioru w terminie siedmiu dni, licz─ůc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu okre┼Ťlonym w ┬ž 1, umieszcza si─Ö w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to mo┼╝liwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w kt├│rym adresat wykonuje swoje czynno┼Ťci zawodowe, b─ůd┼║ w widocznym miejscu przy wej┼Ťciu na posesj─Ö adresata.
┬ž 3. W przypadku niepodj─Öcia przesy┼éki w terminie, o kt├│rym mowa w ┬ž 2, pozostawia si─Ö powt├│rne zawiadomienie o mo┼╝liwo┼Ťci odbioru przesy┼éki w terminie nie d┼éu┼╝szym ni┼╝ czterna┼Ťcie dni od daty pierwszego zawiadomienia.
┬ž 4. Dor─Öczenie uwa┼╝a si─Ö za dokonane z up┼éywem ostatniego dnia okresu, o kt├│rym mowa w ┬ž 1, a pismo pozostawia si─Ö w aktach sprawy.


Art. 45. (10) Jednostkom organizacyjnym i organizacjom spo┼éecznym dor─Öcza si─Ö pisma w lokalu ich siedziby do r─ůk os├│b uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje si─Ö odpowiednio.


Art. 46. ┬ž 1. Odbieraj─ůcy pismo potwierdza dor─Öczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty dor─Öczenia.
┬ž 2. Je┼╝eli odbieraj─ůcy pismo uchyla si─Ö od potwierdzenia dor─Öczenia lub nie mo┼╝e tego uczyni─ç, dor─Öczaj─ůcy sam stwierdza dat─Ö dor─Öczenia oraz wskazuje osob─Ö, kt├│ra odebra┼éa pismo, i przyczyn─Ö braku jej podpisu.
┬ž 3. (11) W przypadku dor─Öczenia pisma za pomoc─ů ┼Ťrodk├│w komunikacji elektronicznej dor─Öczenie jest skuteczne, je┼╝eli w terminie 7 dni od dnia wys┼éania pisma organ administracji publicznej otrzyma potwierdzenie dor─Öczenia pisma. W razie nieotrzymania takiego potwierdzenia organ dor─Öcza pismo w spos├│b okre┼Ťlony w przepisach niniejszego rozdzia┼éu dla pisma w formie innej ni┼╝ forma dokumentu elektronicznego.


Art. 47. ┬ž 1. Je┼╝eli adresat odmawia przyj─Öcia pisma przes┼éanego mu przez poczt─Ö lub inny organ albo w inny spos├│b, pismo zwraca si─Ö nadawcy z adnotacj─ů o odmowie jego przyj─Öcia i dat─ů odmowy. Pismo wraz z adnotacj─ů w┼é─ůcza si─Ö do akt sprawy.
┬ž 2. W przypadkach, o kt├│rych mowa w ┬ž 1, uznaje si─Ö, ┼╝e pismo dor─Öczone zosta┼éo w dniu odmowy jego przyj─Öcia przez adresata.


Art. 48. ┬ž 1. Pisma skierowane do os├│b nie znanych z miejsca pobytu, dla kt├│rych s─ůd nie wyznaczy┼é przedstawiciela, dor─Öcza si─Ö przedstawicielowi ustanowionemu w my┼Ťl art. 34.
┬ž 2. Pisma kierowane do os├│b korzystaj─ůcych ze szczeg├│lnych uprawnie┼ä wynikaj─ůcych z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego dor─Öcza si─Ö w spos├│b przewidziany w przepisach szczeg├│lnych, w umowach i zwyczajach mi─Ödzynarodowych.


Art. 49. Strony mog─ů by─ç zawiadamiane o decyzjach i innych czynno┼Ťciach organ├│w administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyj─Öty w danej miejscowo┼Ťci spos├│b publicznego og┼éaszania, je┼╝eli przepis szczeg├│lny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie b─ůd┼║ dor─Öczenie uwa┼╝a si─Ö za dokonane po up┼éywie czternastu dni od dnia publicznego og┼éoszenia.


Rozdział 9


Wezwania


Art. 50. ┬ž 1. Organ administracji publicznej mo┼╝e wzywa─ç osoby do udzia┼éu w podejmowanych czynno┼Ťciach i do z┼éo┼╝enia wyja┼Ťnie┼ä lub zezna┼ä osobi┼Ťcie, przez pe┼énomocnika lub na pi┼Ťmie, je┼╝eli jest to niezb─Ödne dla rozstrzygni─Öcia sprawy lub dla wykonywania czynno┼Ťci urz─Ödowych.
┬ž 2. Organ obowi─ůzany jest do┼éo┼╝y─ç stara┼ä, aby zado┼Ť─çuczynienie wezwaniu nie by┼éo uci─ů┼╝liwe.
┬ž 3. W przypadkach, w kt├│rych osoba wezwana nie mo┼╝e stawi─ç si─Ö z powodu choroby, kalectwa lub innej nie daj─ůcej si─Ö pokona─ç przeszkody, organ mo┼╝e dokona─ç okre┼Ťlonej czynno┼Ťci lub przyj─ů─ç wyja┼Ťnienie albo przes┼éucha─ç osob─Ö wezwan─ů w miejscu jej pobytu, je┼╝eli pozwalaj─ů na to okoliczno┼Ťci, w jakich znajduje si─Ö ta osoba.


Art. 51. ┬ž 1. Do osobistego stawienia si─Ö wezwany jest obowi─ůzany tylko w obr─Öbie gminy lub miasta, w kt├│rym zamieszkuje albo przebywa.
┬ž 2. Obowi─ůzek osobistego stawiennictwa dotyczy r├│wnie┼╝ wezwanego, zamieszka┼éego lub przebywaj─ůcego w s─ůsiedniej gminie albo mie┼Ťcie.


Art. 52. W toku post─Öpowania organ administracji publicznej zwraca si─Ö do w┼éa┼Ťciwego terenowego organu administracji rz─ůdowej lub organu samorz─ůdu terytorialnego o wezwanie osoby zamieszka┼éej lub przebywaj─ůcej w danej gminie lub mie┼Ťcie do z┼éo┼╝enia wyja┼Ťnie┼ä lub zezna┼ä albo do dokonania innych czynno┼Ťci, zwi─ůzanych z tocz─ůcym si─Ö post─Öpowaniem. Organ prowadz─ůcy post─Öpowanie oznaczy zarazem okoliczno┼Ťci b─Öd─ůce przedmiotem wyja┼Ťnie┼ä lub zezna┼ä albo czynno┼Ťci, jakie maj─ů by─ç dokonane.


Art. 53. Przepis├│w art. 51 i 52 nie stosuje si─Ö w przypadkach, w kt├│rych charakter sprawy lub czynno┼Ťci wymaga dokonania czynno┼Ťci przed organem administracji publicznej prowadz─ůcym post─Öpowanie.


Art. 54. ┬ž 1. W wezwaniu nale┼╝y wskaza─ç:
┬á 1)┬á┬á nazw─Ö i adres organu wzywaj─ůcego,
  2)   imię i nazwisko wzywanego,
  3)   w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,
┬á 4)┬á┬á czy wezwany powinien si─Ö stawi─ç osobi┼Ťcie lub przez pe┼énomocnika, czy te┼╝ mo┼╝e z┼éo┼╝y─ç wyja┼Ťnienie lub zeznanie na pi┼Ťmie,
┬á 5)┬á┬á termin, do kt├│rego ┼╝─ůdanie powinno by─ç spe┼énione, albo dzie┼ä, godzin─Ö i miejsce stawienia si─Ö wezwanego lub jego pe┼énomocnika,
  6)   skutki prawne niezastosowania się do wezwania.
┬ž 2. Wezwanie powinno by─ç zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywaj─ůcego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska s┼éu┼╝bowego podpisuj─ůcego.


Art. 55. ┬ž 1. W sprawach nie cierpi─ůcych zw┼éoki wezwania mo┼╝na dokona─ç r├│wnie┼╝ telegraficznie lub telefonicznie albo przy u┼╝yciu innych ┼Ťrodk├│w ┼é─ůczno┼Ťci, z podaniem danych wymienionych w art. 54.
┬ž 2. Wezwanie dokonane w spos├│b okre┼Ťlony w ┬ž 1 powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e dotar┼éo do adresata we w┼éa┼Ťciwej tre┼Ťci i w odpowiednim terminie.


Art. 56. ┬ž 1. Osobie, kt├│ra stawi┼éa si─Ö na wezwanie, przyznaje si─Ö koszt podr├│┼╝y i inne nale┼╝no┼Ťci wed┼éug przepis├│w o nale┼╝no┼Ťciach ┼Ťwiadk├│w i bieg┼éych w post─Öpowaniu s─ůdowym. Dotyczy to r├│wnie┼╝ koszt├│w osobistego stawiennictwa stron, gdy post─Öpowanie zosta┼éo wszcz─Öte z urz─Ödu albo gdy strona zosta┼éa bez swojej winy b┼é─Ödnie wezwana do stawienia si─Ö.
┬ž 2. ┼╗─ůdanie przyznania nale┼╝no┼Ťci nale┼╝y zg┼éosi─ç organowi administracji publicznej, przed kt├│rym toczy si─Ö post─Öpowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia.


Rozdział 10


Terminy


Art. 57. ┬ž 1. Je┼╝eli pocz─ůtkiem terminu okre┼Ťlonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzgl─Ödnia si─Ö dnia, w kt├│rym zdarzenie nast─ůpi┼éo. Up┼éyw ostatniego z wyznaczonej liczby dni uwa┼╝a si─Ö za koniec terminu.
┬ž 2. Terminy okre┼Ťlone w tygodniach ko┼äcz─ů si─Ö z up┼éywem tego dnia w ostatnim tygodniu, kt├│ry nazw─ů odpowiada pocz─ůtkowemu dniowi terminu.
┬ž 3. Terminy okre┼Ťlone w miesi─ůcach ko┼äcz─ů si─Ö z up┼éywem tego dnia w ostatnim miesi─ůcu, kt├│ry odpowiada pocz─ůtkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesi─ůcu nie by┼éo - w ostatnim dniu tego miesi─ůca.
┬ž 4. Je┼╝eli koniec terminu przypada na dzie┼ä ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzie┼ä terminu uwa┼╝a si─Ö najbli┼╝szy nast─Öpny dzie┼ä powszedni.
┬ž 5. (12) Termin uwa┼╝a si─Ö za zachowany, je┼╝eli przed jego up┼éywem pismo zosta┼éo:
┬á 1)┬á┬á wys┼éane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepis├│w ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji dzia┼éalno┼Ťci podmiot├│w realizuj─ůcych zadania publiczne, za po┼Ťwiadczeniem przed┼éo┼╝enia, do organu administracji publicznej,
  2)   nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego,
  3)   złożone w polskim urzędzie konsularnym,
  4)   złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej,
  5)   złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku,
┬á 6)┬á┬á z┼éo┼╝one przez osob─Ö pozbawion─ů wolno┼Ťci w administracji zak┼éadu karnego.


Art. 58. ┬ž 1. W razie uchybienia terminu nale┼╝y przywr├│ci─ç termin na pro┼Ťb─Ö zainteresowanego, je┼╝eli uprawdopodobni, ┼╝e uchybienie nast─ůpi┼éo bez jego winy.
┬ž 2. Pro┼Ťb─Ö o przywr├│cenie terminu nale┼╝y wnie┼Ť─ç w ci─ůgu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocze┼Ťnie z wniesieniem pro┼Ťby nale┼╝y dope┼éni─ç czynno┼Ťci, dla kt├│rej okre┼Ťlony by┼é termin.
┬ž 3. Przywr├│cenie terminu do z┼éo┼╝enia pro┼Ťby przewidzianej w ┬ž 2 jest niedopuszczalne.


Art. 59. ┬ž 1. O przywr├│ceniu terminu postanawia w┼éa┼Ťciwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywr├│cenia terminu s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 2. O przywr├│ceniu terminu do wniesienia odwo┼éania lub za┼╝alenia postanawia ostatecznie organ w┼éa┼Ťciwy do rozpatrzenia odwo┼éania lub za┼╝alenia.


Art. 60. Przed rozpatrzeniem pro┼Ťby o przywr├│cenie terminu do wniesienia odwo┼éania lub za┼╝alenia organ administracji publicznej na ┼╝─ůdanie strony mo┼╝e wstrzyma─ç wykonanie decyzji lub postanowienia.


DZIAŁ II


POST─śPOWANIE


Rozdział 1


Wszcz─Öcie post─Öpowania


Art. 61. ┬ž 1. Post─Öpowanie administracyjne wszczyna si─Ö na ┼╝─ůdanie strony lub z urz─Ödu.
┬ž 2. Organ administracji publicznej mo┼╝e ze wzgl─Ödu na szczeg├│lnie wa┼╝ny interes strony wszcz─ů─ç z urz─Ödu post─Öpowanie tak┼╝e w sprawie, w kt├│rej przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowi─ůzany jest uzyska─ç na to zgod─Ö strony w toku post─Öpowania, a w razie nieuzyskania zgody - post─Öpowanie umorzy─ç.
┬ž 3. Dat─ů wszcz─Öcia post─Öpowania na ┼╝─ůdanie strony jest dzie┼ä dor─Öczenia ┼╝─ůdania organowi administracji publicznej.
┬ž 3a. (13) Dat─ů wszcz─Öcia post─Öpowania na ┼╝─ůdanie strony wniesione drog─ů elektroniczn─ů jest dzie┼ä wprowadzenia ┼╝─ůdania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej.
┬ž 4. O wszcz─Öciu post─Öpowania z urz─Ödu lub na ┼╝─ůdanie jednej ze stron nale┼╝y zawiadomi─ç wszystkie osoby b─Öd─ůce stronami w sprawie.


Art. 62. W sprawach, w kt├│rych prawa lub obowi─ůzki stron wynikaj─ů z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w kt├│rych w┼éa┼Ťciwy jest ten sam organ administracji publicznej, mo┼╝na wszcz─ů─ç i prowadzi─ç jedno post─Öpowanie dotycz─ůce wi─Öcej ni┼╝ jednej strony.


Art. 63. ┬ž 1. (14) Podania (┼╝─ůdania, wyja┼Ťnienia, odwo┼éania, za┼╝alenia) mog─ů by─ç wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomoc─ů dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomoc─ů formularza umieszczonego na stronie internetowej w┼éa┼Ťciwego organu administracji publicznej, umo┼╝liwiaj─ůcego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a tak┼╝e ustnie do protoko┼éu.
┬ž 2. Podanie powinno zawiera─ç co najmniej wskazanie osoby, od kt├│rej pochodzi, jej adres i ┼╝─ůdanie oraz czyni─ç zado┼Ť─ç innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczeg├│lnych.
┬ž 3. Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protoko┼éu powinno by─ç podpisane przez wnosz─ůcego, a protok├│┼é ponadto przez pracownika, kt├│ry go sporz─ůdzi┼é. Gdy podanie wnosi osoba, kt├│ra nie mo┼╝e lub nie umie z┼éo┼╝y─ç podpisu, podanie lub protok├│┼é podpisuje za ni─ů inna osoba przez ni─ů upowa┼╝niona, czyni─ůc o tym wzmiank─Ö obok podpisu.
┬ž 3a. (15) Podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno:
┬á 1)┬á┬á by─ç opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomoc─ů wa┼╝nego kwalifikowanego certyfikatu, przy zachowaniu zasad przewidzianych w przepisach o podpisie elektronicznym, oraz
┬á 2)┬á┬á zawiera─ç dane w ustalonym formacie, zawarte we wzorze podania okre┼Ťlonym w odr─Öbnych przepisach, je┼╝eli te przepisy nakazuj─ů wnoszenie poda┼ä wed┼éug okre┼Ťlonego wzoru.
┬ž 4. Organ administracji publicznej obowi─ůzany jest potwierdzi─ç wniesienie podania, je┼╝eli wnosz─ůcy je tego za┼╝─ůda.


Art. 64. ┬ž 1. Je┼╝eli w podaniu nie wskazano adresu wnosz─ůcego i nie ma mo┼╝no┼Ťci ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia si─Ö bez rozpoznania.
┬ž 2. Je┼╝eli podanie nie czyni zado┼Ť─ç innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, nale┼╝y wezwa─ç wnosz─ůcego do usuni─Öcia brak├│w w terminie siedmiu dni z pouczeniem, ┼╝e nieusuni─Öcie tych brak├│w spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.


Art. 65. ┬ž 1. (16) Je┼╝eli organ administracji publicznej, do kt├│rego podanie wniesiono, jest niew┼éa┼Ťciwy w sprawie, niezw┼éocznie przekazuje je do organu w┼éa┼Ťciwego. Przekazanie sprawy do organu w┼éa┼Ťciwego nast─Öpuje w drodze postanowienia, na kt├│re s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 2. Podanie wniesione do organu niew┼éa┼Ťciwego przed up┼éywem przepisanego terminu uwa┼╝a si─Ö za wniesione z zachowaniem terminu.


Art. 66. (17) ┬ž 1. Je┼╝eli podanie dotyczy kilku spraw podlegaj─ůcych za┼éatwieniu przez r├│┼╝ne organy, organ administracji publicznej, do kt├│rego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy nale┼╝─ůce do jego w┼éa┼Ťciwo┼Ťci. R├│wnocze┼Ťnie zawiadomi wnosz─ůcego podanie, ┼╝e w sprawach innych powinien wnie┼Ť─ç odr─Öbne podanie do w┼éa┼Ťciwego organu, i poinformuje go o tre┼Ťci ┬ž 2. Zawiadomienie nast─Öpuje w drodze postanowienia, na kt├│re s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 2. Odr─Öbne podanie z┼éo┼╝one zgodnie z zawiadomieniem, o kt├│rym mowa w ┬ž 1, w terminie czternastu dni od daty dor─Öczenia postanowienia uwa┼╝a si─Ö za z┼éo┼╝one w dniu wniesienia pierwszego podania.
┬ž 3. Je┼╝eli podanie wniesiono do organu niew┼éa┼Ťciwego, a organu w┼éa┼Ťciwego nie mo┼╝na ustali─ç na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, ┼╝e w┼éa┼Ťciwym w sprawie jest s─ůd powszechny, organ, do kt├│rego podanie wniesiono, zwraca je wnosz─ůcemu. Zwrot podania nast─Öpuje w drodze postanowienia, na kt├│re s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 4. Organ nie mo┼╝e jednak zwr├│ci─ç podania z tej przyczyny, ┼╝e w┼éa┼Ťciwym w sprawie jest s─ůd powszechny, je┼╝eli w tej sprawie s─ůd uzna┼é si─Ö ju┼╝ za niew┼éa┼Ťciwy.


Rozdział 2


Protokoły i adnotacje


Art. 67. ┬ž 1. Organ administracji publicznej sporz─ůdza zwi─Öz┼éy protok├│┼é z ka┼╝dej czynno┼Ťci post─Öpowania, maj─ůcej istotne znaczenie dla rozstrzygni─Öcia sprawy, chyba ┼╝e czynno┼Ť─ç zosta┼éa w inny spos├│b utrwalona na pi┼Ťmie.
┬ž 2. W szczeg├│lno┼Ťci sporz─ůdza si─Ö protok├│┼é:
  1)   przyjęcia wniesionego ustnie podania,
┬á 2)┬á┬á przes┼éuchania strony, ┼Ťwiadka i bieg┼éego,
  3)   oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej,
  4)   rozprawy,
  5)   ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia.


Art. 68. ┬ž 1. Protok├│┼é sporz─ůdza si─Ö tak, aby z niego wynika┼éo, kto, kiedy, gdzie i jakich czynno┼Ťci dokona┼é, kto i w jakim charakterze by┼é przy tym obecny, co i w jaki spos├│b w wyniku tych czynno┼Ťci ustalono i jakie uwagi zg┼éosi┼éy obecne osoby.
┬ž 2. Protok├│┼é odczytuje si─Ö wszystkim osobom obecnym, bior─ůcym udzia┼é w czynno┼Ťci urz─Ödowej, kt├│re powinny nast─Öpnie protok├│┼é podpisa─ç. Odmow─Ö lub brak podpisu kt├│rejkolwiek osoby nale┼╝y om├│wi─ç w protokole.


Art. 69. ┬ž 1. Protok├│┼é przes┼éuchania powinien by─ç odczytany i przedstawiony do podpisu osobie zeznaj─ůcej niezw┼éocznie po z┼éo┼╝eniu zeznania.
┬ž 2. W protoko┼éach przes┼éuchania osoby, kt├│ra z┼éo┼╝y┼éa zeznanie w j─Özyku obcym, nale┼╝y poda─ç w przek┼éadzie na j─Özyk polski tre┼Ť─ç z┼éo┼╝onego zeznania oraz wskaza─ç osob─Ö i adres t┼éumacza, kt├│ry dokona┼é przek┼éadu; t┼éumacz ten powinien podpisa─ç protok├│┼é przes┼éuchania.


Art. 70. Organ administracji publicznej mo┼╝e zezwoli─ç na do┼é─ůczenie do protoko┼éu zeznania na pi┼Ťmie, podpisanego przez zeznaj─ůcego, oraz innych dokument├│w maj─ůcych znaczenie dla sprawy.


Art. 71. Skre┼Ťle┼ä i poprawek w protokole nale┼╝y tak dokonywa─ç, aby wyrazy skre┼Ťlone i poprawione by┼éy czytelne. Skre┼Ťlenia i poprawki powinny by─ç stwierdzone w protokole przed jego podpisaniem.


Art. 72. Czynno┼Ťci organu administracji publicznej, z kt├│rych nie sporz─ůdza si─Ö protoko┼éu, a kt├│re maj─ů znaczenie dla sprawy lub toku post─Öpowania, utrwala si─Ö w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, kt├│ry dokona┼é tych czynno┼Ťci.


Rozdział 3


Udost─Öpnianie akt


Art. 73. ┬ž 1. W ka┼╝dym stadium post─Öpowania organ administracji publicznej obowi─ůzany jest umo┼╝liwi─ç stronie przegl─ůdanie akt sprawy oraz sporz─ůdzanie z nich notatek i odpis├│w.
┬ž 2. Strona mo┼╝e ┼╝─ůda─ç uwierzytelnienia sporz─ůdzonych przez siebie odpis├│w z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpis├│w, o ile jest to uzasadnione wa┼╝nym interesem strony.


Art. 74. ┬ž 1. Przepisu art. 73 nie stosuje si─Ö do akt sprawy, obj─Ötych ochron─ů tajemnicy pa┼ästwowej, a tak┼╝e do innych akt, kt├│re organ administracji publicznej wy┼é─ůczy ze wzgl─Ödu na wa┼╝ny interes pa┼ästwowy.
┬ž 2. Odmowa umo┼╝liwienia stronie przegl─ůdania akt sprawy, sporz─ůdzania z nich notatek i odpis├│w, uwierzytelnienia takich odpis├│w lub wydania uwierzytelnionych odpis├│w nast─Öpuje w drodze postanowienia, na kt├│re s┼éu┼╝y za┼╝alenie.


Rozdział 4


Dowody


Art. 75. ┬ž 1. Jako dow├│d nale┼╝y dopu┼Ťci─ç wszystko, co mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do wyja┼Ťnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczeg├│lno┼Ťci dowodem mog─ů by─ç dokumenty, zeznania ┼Ťwiadk├│w, opinie bieg┼éych oraz ogl─Ödziny.
┬ž 2. Je┼╝eli przepis prawa nie wymaga urz─Ödowego potwierdzenia okre┼Ťlonych fakt├│w lub stanu prawnego w drodze za┼Ťwiadczenia w┼éa┼Ťciwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, o┼Ťwiadczenie z┼éo┼╝one pod rygorem odpowiedzialno┼Ťci za fa┼észywe zeznania. Przepis art. 83 ┬ž 3 stosuje si─Ö odpowiednio.


Art. 76. ┬ž 1. Dokumenty urz─Ödowe sporz─ůdzone w przepisanej formie przez powo┼éane do tego organy pa┼ästwowe w ich zakresie dzia┼éania stanowi─ů dow├│d tego, co zosta┼éo w nich urz─Ödowo stwierdzone.
┬ž 2. Przepis ┬ž 1 stosuje si─Ö odpowiednio do dokument├│w urz─Ödowych sporz─ůdzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4.
┬ž 3. Przepisy ┬ž 1 i 2 nie wy┼é─ůczaj─ů mo┼╝liwo┼Ťci przeprowadzenia dowodu przeciwko tre┼Ťci dokument├│w wymienionych w tych przepisach.


Art. 77. ┬ž 1. Organ administracji publicznej jest obowi─ůzany w spos├│b wyczerpuj─ůcy zebra─ç i rozpatrzy─ç ca┼éy materia┼é dowodowy.
┬ž 2. Organ mo┼╝e w ka┼╝dym stadium post─Öpowania zmieni─ç, uzupe┼éni─ç lub uchyli─ç swoje postanowienie dotycz─ůce przeprowadzenia dowodu.
┬ž 3. Organ przeprowadzaj─ůcy post─Öpowanie na wezwanie organu w┼éa┼Ťciwego do za┼éatwienia sprawy (art. 52) mo┼╝e z urz─Ödu lub na wniosek strony przes┼éucha─ç r├│wnie┼╝ nowych ┼Ťwiadk├│w i bieg┼éych na okoliczno┼Ťci b─Öd─ůce przedmiotem tego post─Öpowania.
┬ž 4. Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urz─Ödu nie wymagaj─ů dowodu. Fakty znane organowi z urz─Ödu nale┼╝y zakomunikowa─ç stronie.


Art. 78. ┬ž 1. ┼╗─ůdanie strony dotycz─ůce przeprowadzenia dowodu nale┼╝y uwzgl─Ödni─ç, je┼╝eli przedmiotem dowodu jest okoliczno┼Ť─ç maj─ůca znaczenie dla sprawy.
┬ž 2. Organ administracji publicznej mo┼╝e nie uwzgl─Ödni─ç ┼╝─ůdania (┬ž 1), kt├│re nie zosta┼éo zg┼éoszone w toku przeprowadzania dowod├│w lub w czasie rozprawy, je┼╝eli ┼╝─ůdanie to dotyczy okoliczno┼Ťci ju┼╝ stwierdzonych innymi dowodami, chyba ┼╝e maj─ů one znaczenie dla sprawy.


Art. 79. ┬ž 1. Strona powinna by─ç zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze ┼Ťwiadk├│w, bieg┼éych lub ogl─Ödzin przynajmniej na siedem dni przed terminem.
┬ž 2. Strona ma prawo bra─ç udzia┼é w przeprowadzeniu dowodu, mo┼╝e zadawa─ç pytania ┼Ťwiadkom, bieg┼éym i stronom oraz sk┼éada─ç wyja┼Ťnienia.


Art. 80. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie ca┼éokszta┼étu materia┼éu dowodowego, czy dana okoliczno┼Ť─ç zosta┼éa udowodniona.


Art. 81. Okoliczno┼Ť─ç faktyczna mo┼╝e by─ç uznana za udowodnion─ů, je┼╝eli strona mia┼éa mo┼╝no┼Ť─ç wypowiedzenia si─Ö co do przeprowadzonych dowod├│w, chyba ┼╝e zachodz─ů okoliczno┼Ťci, o kt├│rych mowa w art. 10 ┬ž 2.


Art. 82. ┼Üwiadkami nie mog─ů by─ç:
  1)   osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń,
┬á 2)┬á┬á osoby obowi─ůzane do zachowania tajemnicy pa┼ästwowej i s┼éu┼╝bowej na okoliczno┼Ťci obj─Öte tajemnic─ů, je┼╝eli nie zosta┼éy w trybie okre┼Ťlonym obowi─ůzuj─ůcymi przepisami zwolnione od obowi─ůzku zachowania tej tajemnicy,
┬á 3)┬á┬á duchowni co do fakt├│w obj─Ötych tajemnic─ů spowiedzi.


Art. 83. ┬ž 1. Nikt nie ma prawa odm├│wi─ç zezna┼ä w charakterze ┼Ťwiadka, z wyj─ůtkiem ma┼é┼╝onka strony, wst─Öpnych, zst─Öpnych i rodze┼ästwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia, jak r├│wnie┼╝ os├│b pozostaj─ůcych ze stron─ů w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo odmowy zezna┼ä trwa tak┼╝e po ustaniu ma┼é┼╝e┼ästwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.
┬ž 2. ┼Üwiadek mo┼╝e odm├│wi─ç odpowiedzi na pytania, gdy odpowied┼║ mog┼éaby narazi─ç jego lub bliskich wymienionych w ┬ž 1 na odpowiedzialno┼Ť─ç karn─ů, ha┼äb─Ö lub bezpo┼Ťredni─ů szkod─Ö maj─ůtkow─ů albo spowodowa─ç naruszenie obowi─ůzku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej.
┬ž 3. Przed odebraniem zeznania organ administracji publicznej uprzedza ┼Ťwiadka o prawie odmowy zezna┼ä i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialno┼Ťci za fa┼észywe zeznania.


Art. 84. ┬ž 1. Gdy w sprawie wymagane s─ů wiadomo┼Ťci specjalne, organ administracji publicznej mo┼╝e zwr├│ci─ç si─Ö do bieg┼éego lub bieg┼éych o wydanie opinii.
┬ž 2. Bieg┼éy podlega wy┼é─ůczeniu na zasadach i w trybie okre┼Ťlonym w art. 24. Poza tym do bieg┼éych stosuje si─Ö przepisy dotycz─ůce przes┼éuchania ┼Ťwiadk├│w.


Art. 85. ┬ž 1. Organ administracji publicznej mo┼╝e w razie potrzeby przeprowadzi─ç ogl─Ödziny.
┬ž 2. Je┼╝eli przedmiot ogl─Ödzin znajduje si─Ö u os├│b trzecich, osoby te s─ů obowi─ůzane na wezwanie organu do okazania przedmiotu ogl─Ödzin.


Art. 86. Je┼╝eli po wyczerpaniu ┼Ťrodk├│w dowodowych lub z powodu ich braku pozosta┼éy nie wyja┼Ťnione fakty istotne do rozstrzygni─Öcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyja┼Ťnienia mo┼╝e przes┼éucha─ç stron─Ö. Do przes┼éuchania stron stosuje si─Ö przepisy dotycz─ůce ┼Ťwiadk├│w, z wy┼é─ůczeniem przepis├│w o ┼Ťrodkach przymusu.

Art. 87. Organ kolegialny, w┼éa┼Ťciwy do wydania decyzji w sprawie, mo┼╝e zleci─ç przeprowadzenie post─Öpowania dowodowego lub jego cz─Ö┼Ťci jednemu ze swych cz┼éonk├│w lub pracownik├│w, je┼╝eli szczeg├│lne przepisy temu si─Ö nie sprzeciwiaj─ů.


Art. 88. ┬ž 1. Kto, b─Öd─ůc obowi─ůzany do osobistego stawienia si─Ö (art. 51), mimo prawid┼éowego wezwania nie stawi┼é si─Ö bez uzasadnionej przyczyny jako ┼Ťwiadek lub bieg┼éy albo bezzasadnie odm├│wi┼é z┼éo┼╝enia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu ogl─Ödzin albo udzia┼éu w innej czynno┼Ťci urz─Ödowej, mo┼╝e by─ç ukarany przez organ przeprowadzaj─ůcy dow├│d grzywn─ů do 50 z┼é, a w razie ponownego niezastosowania si─Ö do wezwania - grzywn─ů do 200 z┼é. Na postanowienie o ukaraniu grzywn─ů s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 2. Organ, kt├│ry na┼éo┼╝y┼é kar─Ö grzywny, mo┼╝e na wniosek ukaranego, z┼éo┼╝ony w ci─ůgu siedmiu dni od daty otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uzna─ç za usprawiedliwion─ů nieobecno┼Ť─ç lub odmow─Ö zeznania, wydania opinii albo okazania przedmiotu ogl─Ödzin i zwolni─ç od kary grzywny. Na odmow─Ö zwolnienia od kary s┼éu┼╝y za┼╝alenie.
┬ž 3. Ukaranie grzywn─ů nie wyklucza mo┼╝no┼Ťci zastosowania do opornego ┼Ťwiadka ┼Ťrodk├│w przymusu przewidzianych w przepisach szczeg├│lnych.

Art. 88a. W razie uchybienia przez ┼╝o┼énierza w czynnej s┼éu┼╝bie wojskowej obowi─ůzkom, o kt├│rych mowa w art. 88 ┬ž 1, organ przeprowadzaj─ůcy dow├│d, zamiast wymierzy─ç ┼╝o┼énierzowi kar─Ö grzywny, wyst─Öpuje do dow├│dcy jednostki wojskowej, w kt├│rej ┼╝o┼énierz ten pe┼éni s┼éu┼╝b─Ö, z wnioskiem o poci─ůgni─Öcie go do odpowiedzialno┼Ťci dyscyplinarnej.

Rozdział 5

Rozprawa

Art. 89. ┬ž 1. Organ administracji publicznej przeprowadzi w toku post─Öpowania rozpraw─Ö w ka┼╝dym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie post─Öpowania b─ůd┼║ osi─ůgni─Öcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa.
┬ž 2. Organ powinien przeprowadzi─ç rozpraw─Ö, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interes├│w stron oraz gdy jest to potrzebne do wyja┼Ťnienia sprawy przy udziale ┼Ťwiadk├│w lub bieg┼éych albo w drodze ogl─Ödzin.

Art. 90. ┬ž 1. Organ administracji publicznej podejmuje przed rozpraw─ů czynno┼Ťci niezb─Ödne do jej przeprowadzenia.
┬ž 2. W szczeg├│lno┼Ťci organ wzywa:
┬á 1)┬á┬á strony do z┼éo┼╝enia przed rozpraw─ů wyja┼Ťnie┼ä, dokument├│w i innych dowod├│w i do stawienia si─Ö na rozpraw─Ö osobi┼Ťcie lub przez przedstawicieli albo pe┼énomocnik├│w,
┬á 2)┬á┬á ┼Ťwiadk├│w i bieg┼éych do stawienia si─Ö na rozpraw─Ö.
┬ž 3. Ponadto organ zawiadamia o rozprawie pa┼ästwowe i samorz─ůdowe jednostki organizacyjne, organizacje spo┼éeczne, a tak┼╝e inne osoby, je┼╝eli ich udzia┼é w rozprawie jest uzasadniony ze wzgl─Ödu na jej przedmiot. W tym przypadku organ wzywa je do wzi─Öcia udzia┼éu w rozprawie albo do z┼éo┼╝enia przed rozpraw─ů o┼Ťwiadczenia i dowod├│w dla jego poparcia.

Art. 91. ┬ž 1. W wezwaniu na rozpraw─Ö okre┼Ťla si─Ö termin, miejsce i przedmiot rozprawy.
┬ž 2. Stronom, ┼Ťwiadkom, bieg┼éym oraz pa┼ästwowym i samorz─ůdowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom i innym osobom, wezwanym do udzia┼éu w rozprawie (art. 90 ┬ž 3), dor─Öcza si─Ö wezwanie na pi┼Ťmie.
┬ž 3. Je┼╝eli zachodzi prawdopodobie┼ästwo, ┼╝e opr├│cz wezwanych stron, uczestnicz─ůcych w post─Öpowaniu, mog─ů by─ç jeszcze w sprawie inne strony, nie znane organowi administracji publicznej, nale┼╝y ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy og┼éosi─ç w drodze obwieszcze┼ä albo w spos├│b zwyczajowo przyj─Öty w danej miejscowo┼Ťci.

Art. 92. Termin rozprawy powinien by─ç tak wyznaczony, aby dor─Öczenie wezwa┼ä oraz og┼éoszenie o rozprawie nast─ůpi┼éy przynajmniej na siedem dni przed rozpraw─ů.

Art. 93. Rozpraw─ů kieruje wyznaczony do przeprowadzenia rozprawy pracownik tego organu administracji publicznej, przed kt├│rym toczy si─Ö post─Öpowanie. Gdy post─Öpowanie toczy si─Ö przed organem kolegialnym, rozpraw─ů kieruje przewodnicz─ůcy albo wyznaczony cz┼éonek organu kolegialnego.

Art. 94. ┬ž 1. Nieobecno┼Ť─ç na rozprawie stron nale┼╝ycie wezwanych na rozpraw─Ö nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia.
┬ž 2. Kieruj─ůcy rozpraw─ů odroczy j─ů, je┼╝eli stwierdzi powa┼╝ne nieprawid┼éowo┼Ťci w wezwaniu stron na rozpraw─Ö, je┼╝eli niestawienie si─Ö strony zosta┼éo spowodowane przeszkod─ů trudn─ů do przezwyci─Ö┼╝enia, a tak┼╝e z innej wa┼╝nej przyczyny.

Art. 95. ┬ž 1. Na rozprawie strony mog─ů sk┼éada─ç wyja┼Ťnienia, zg┼éasza─ç ┼╝─ůdania, propozycje i zarzuty oraz przedstawia─ç dowody na ich poparcie. Ponadto strony mog─ů wypowiada─ç si─Ö co do wynik├│w post─Öpowania dowodowego.
┬ž 2. Kieruj─ůcy rozpraw─ů mo┼╝e uchyli─ç zadawane ┼Ťwiadkom, bieg┼éym i stronom pytania, je┼╝eli nie maj─ů one istotnego znaczenia dla sprawy. Jednak┼╝e na ┼╝─ůdanie strony nale┼╝y zamie┼Ťci─ç w protokole osnow─Ö tre┼Ťci uchylonego pytania.

Art. 96. Za niew┼éa┼Ťciwe zachowanie si─Ö w czasie rozprawy strony, ┼Ťwiadkowie, biegli i inne osoby uczestnicz─ůce w rozprawie mog─ů by─ç, po uprzednim ostrze┼╝eniu, wydalone z miejsca rozprawy przez kieruj─ůcego rozpraw─ů oraz ukarane grzywn─ů do 100 z┼é. Na postanowienie o ukaraniu grzywn─ů s┼éu┼╝y za┼╝alenie.

Rozdział 6  Zawieszenie postępowania >> cd