GRABOWIEC GÓRA REZERWAT SUSŁA PEREŁKOWANEGO
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY
WIDOK NA POLA MIĘDZY GRABOWCEM A GRABOWCZYKIEM
GRABOWIEC CENTRUM, WIDOK NA PARK
ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. H. SIENKIEWICZA
GRABOWIEC GÓRA, WIDOK NA POLA
GRABOWIEC Z LOTU PTAKA
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY
GRABOWIEC CENTRUM
GRABOWIEC Z LOTU PTAKA
PLAC PRZY KOŚCIELE PARAFIALNYM
PARK, URZĄD GMINY
DAŃCZYPOL
GRABOWIEC WIDOK NA PARK
DROGA WJAZDOWA DO DAŃCZYPOLA
GRABOWIEC PANORAMA
GÓRA ZAMKOWA, TRZY KRZYŻE
BRONISŁAWKA
GRABOWIEC CENTRUM
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY
ROGÓW
GRABOWIEC
GRABOWIEC GÓRA
GRABOWIEC GÓRA
BRONISŁAWKA
KOŚCIÓŁ PARAFIALNY
WIDOK NA OKOLICE SOŁECTWA DAŃCZYPOL I BRONISŁAWKA
GRABOWIEC CENTRUM, WIDOK Z LOTU PTAKA
GRABOWIEC GÓRA
GRABOWIEC GÓRA - REZERWAT SUSŁA PEREŁKOWANEGO
GRABOWIEC CENTRUM
GRABOWIEC PANORAMA
RZEPAK, ZDJĘCIE WYKONANE NA TERENIE BRONISŁAWKI

TURYSTYKA

Oferta

Szkolnego Schroniska Młodzieżowegon funkcjonującego przy Zespole Szkoł Ponadgimnazjalnych im. 8 Bydgoskiego Pułku Piechoty w Grabowcu

  • noclegi (pokoje 2, 3, 4 osobowe)
  • możliwośc korzystania z zaplecza kuchennego
  • możliwość wynajęcia pomieszczeń na imprezy okolicznościowe typu: urodziny, imieniy, komunie, zjazdy absolwentów, spotkania kombatantów i inne.

Szkolne Schronisko Młodzieżowe funkcjonuje od poniedziałku do piątku, a w koniecznych uzasadnionych przypadkach w sobotę i niedzielę.

Informacje pod numerem telefonu: (84) 65-12-177 / w godzinach pracy szkoły 7:15 - 15:15


Rezerwat "Wygon Grabowiecki"

utworzony został zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Zasobów Naturalnych. Jako rezerwat faunistyczny częściowy, mający na celu ochronę występującego tutaj Susła Perełkowanego, z prawem wypasu zwierząt gospodarskich. Położony jest w pobliżu miejscowości Grabowiec Góra i obejmuje 6,38ha pastwiska (wygon).

Suseł perełkowany (Spermophilus suslicus syn. Citellus suslicus) to gryzoń, ssak z rodziny wiewiórkowatych. Długość ciała 18-23 cm, ogona 14-25 cm, ciężar 200-500 g. Futro od zółtawo - brązowego do czerwonawo - brązowego. 

Cechą odróżniającą go od susła moręgowanego są jasne, wyraźne plamki na grzbiecie i ogonie który jest krótszy od ogona jego krewniaka.  Pokarmem susła perełkowanego są trawy, zioła, bulwy, nasiona, jagody oraz owady i jaja ptaków naziemnych. W ciągu dnia prowadzi aktywny tryb życia. Zapada w długi sen zimowy - do 7 miesięcy. Miot raz w roku: 2-11 młodych. Ciąża trwa 25-26 dni.


Rezerwat przyrody - Rogów

znajdujący się na terenie gminy Grabowiec w województwie lubelskim .

  • powierzchnia – 0,95 ha
  • rok utworzenia: - 1965

dokument powołujący - Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 23 października 1965 roku w sprawie uznania za rezerwat przyrody (MP nr 65, poz. 373).

Przedmiot ochrony (wg aktu powołującego) zachowanie płata roślinności kserotermicznej z reliktowym stanowiskiem dziewięćsiła popłocholistnego.

TURYSTYKA (2)

Oferta Szkolnego Schroniska Młodzieżowegon funkcjonującego przy Zespole Szkoł Ponadgimnazjalnych im. 8 Bydgoskiego Pułku Piechoty w Grabowcu

  • noclegi (pokoje 2, 3, 4 osobowe)
  • możliwośc korzystania z zaplecza kuchennego
  • możliwość wynajęcia pomieszczeń na imprezy okolicznościowe typu: urodziny, imieniy, komunie, zjazdy absolwentów, spotkania kombatantów i inne.

Szkolne Schronisko Młodzieżowe funkcjonuje od poniedziałku do piątku, a w koniecznych uzasadnionych przypadkach w sobotę i niedzielę.

Informacje pod numerem telefonu: (84) 65-12-177 / w godzinach pracy szkoły 7:15 - 15:15


Rezerwat "Wygon Grabowiecki" utworzony został zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Zasobów Naturalnych. Jako rezerwat faunistyczny częściowy, mający na celu ochronę występującego tutaj Susła Perełkowanego, z prawem wypasu zwierząt gospodarskich. Położony jest w pobliżu miejscowości Grabowiec Góra i obejmuje 6,38ha pastwiska (wygon).

Suseł perełkowany (Spermophilus suslicus syn. Citellus suslicus) to gryzoń, ssak z rodziny wiewiórkowatych. Długość ciała 18-23 cm, ogona 14-25 cm, ciężar 200-500 g. Futro od zółtawo - brązowego do czerwonawo - brązowego. 

Cechą odróżniającą go od susła moręgowanego są jasne, wyraźne plamki na grzbiecie i ogonie który jest krótszy od ogona jego krewniaka.  Pokarmem susła perełkowanego są trawy, zioła, bulwy, nasiona, jagody oraz owady i jaja ptaków naziemnych. W ciągu dnia prowadzi aktywny tryb życia. Zapada w długi sen zimowy - do 7 miesięcy. Miot raz w roku: 2-11 młodych. Ciąża trwa 25-26 dni.


Rezerwat przyrody - Rogów - znajdujący się na terenie gminy Grabowiec w województwie lubelskim .

  • powierzchnia – 0,95 ha
  • rok utworzenia: - 1965

dokument powołujący - Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 23 października 1965 roku 

w sprawie uznania za rezerwat przyrody (MP nr 65, poz. 373).

przedmiot ochrony (wg aktu powołującego) zachowanie płata roślinności kserotermicznej z reliktowym stanowiskiem dziewięćsiła popłocholistnego.

HISTORIA

GRABOWIEC - należy do najstarszych osad na Zamojszczyźnie już bowiem w 1268 roku był tu gród warowny przy szlaku idącym z Włodzimierza Wołyńskiego na Zawichost a przy nim podgrodzie będące zapewne osadą miejską. 

Jako miasto występuje Grabowiec w 1366 roku kiedy wraz z innymi miastami - Bełzem, Chełmem i Szczebrzeszynem - odstąpiony został przez Litwinów Kazimierzowi Wielkiemu. W 1372 roku rządy na Rusi objął Władysław Opolończyk a Grabowiec już wtedy był stolicą powiatu i jako taki wymieniony jest w dokumencie z 1378 roku. W dziesięć lat później, w 1388 roku, król Władysław Jagiełło nadał ziemię bełską, w skład której wchodził Grabowiec Ziemowitowi IV księciu mazowieckiemu, a w dokumencie z 1396 roku potwierdzającym to nadanie Grabowiec jest wymieniony jako oppidum. Odtąd też aż do pierwszego rozbioru Polski Grabowiec pozostaje stolicą powiatu najpierw w księstwie bełskim a od 1462 roku w województwie bełskim wchodzącym w skład Korony.

Nie znam daty powstania Grabowca, nie wiem też kiedy został miastem. Po raz pierwszy już jako miasto jest wymieniony w 1366 roku i takim też został uznany przez króla Kazimierza Wielkiego. Władysław I książę mazowiecki i bełski w 1447 roku potwierdził nadanie prawa miejskiego przez Ziemowita IV, który "miasto na nowo lokował". Rok 1447 jest przyjmowany przez historyków jako data nadania miastu prawa magdeburskiego, wydaje się jednak, że prawo to uzyskał Grabowiec w 1388 roku od Ziemowita IV, w każdym razie przed erekcją parafii.


W 1394 roku Ziemowit IV utworzył w Grabowcu utworzył parafię rzymsko - katolicką, bardzo rozległą gdyż obejmującą 26 wsi.

Miasto wraz z istniejącym tu od dawna zamkiem zostało zniszczone przez Tatarów w 1500 roku. Palone z resztą było wiele razy. Zamek w Grabowcu istniał już w XIII wieku; po zniszczeniu w 1500 roku został odbudowany. 

Pierwszy opis zamku jest znany w 1617 roku, następny z 1624 roku kiedy drewniany wówczas zamek popadł w ruinę. Odbudowany został przez starostę grabowieckiego Stanisława Serbiewskiego w latach 1658 - 1662, otrzymał wtedy dwie murowane piwnice do przechowywania ksiąg ziemskich grodzkich. Po pierwszym rozbiorze w 1772 roku zamek przestał pełnić funkcję siedziby starosty i przeznaczony został na więzienie. 

W 1807 roku dobra starostwa grabowieckiego zostały sprzedane Feliksowi Radziejowskiemu, który nie spłacił w pełni należności jeszcze w 1816 roku. Dozorca miast Badowski w 1819 roku notował : "Stary zamek grodowy w murach obszernych do prywatnego obywatela prawem narodu nie należący rozebrał ninejszy dziedzic W-ny Felix Radziejowski i na swoją prywatną obrócił potrzebę". Jeszcze w połowie XIX wieku na górze "sterczały szczątki zamczyska" i resztki bram wjazdowych. W czasie powstania styczniowego w 1863 roku postawiono na górze zamkowej trzy krzyże, ostatni z nich zawalił się w 1973 roku. 

Pierwszy kościół grabowiecki zniszczony został przez Tatarów w 1500 roku. Następny spalony na początku XVI wieku, trzeci z kolei z 1630 roku zniszczony został przez Szwedów. Wizytacja z 1672 roku notuje kościół nowo wystawiony z muru, jednonawowy , z "babińcem" drewnianym. Spalił się ten kościół w 1814 roku, nabożeństwa były odprawiane w cerkwi unickiej. Obecny kościół zbudowany został w latach 1820 - 1855 przez budowniczego Fryderyka Libenau z Krasnegostawu, po jedo śmierci dokończony przez Ignacego Kaliniaka. Z tego też czasu pochodzi murowana dzwonnica.

Cerkiew w Grabowcu istniała już w 1394 roku. O kolejnych erekcjach cerkwi nie mamy wiadomości. Przedostatnia murowana cerkiew "upadła" i nabożeństwa odprawiały się w drewnianej kaplicy. Ostania cerkiew p.w. św. Kajetana, murowana, była wzniesiona w 1805 roku, po kasacie unii zamieniona na prawosławną, w okresie międzywojennym była znowu inucką. 

Została rozebrana w 1954 roku. (Zobacz więcej na temat cerkwi). Pierwszy raz Żydzi nowtowani są w Grabowcu w 1570 roku, wkrótce też zapewne zbudowali tu synagogę. W 1881 roku były już w Grabowcu dwie synagogi. (synagogi)

Miasto miało charakter rolniczo - rzemieślniczy, handlem zajmowali się Żydzi. Istniały w Grabowcu dwa cechy: od 1604 roku cech ślusarski i od 1643 roku cech szewski. Grabowiec był niszczony przez częste pożary, najazdy tatarskie, rekwizycje wojskowe. Oddalony nieco od głównych traktów skutecznie jednak konkurował z pobliskimi Uchaniami, Wojsławicami i Skierbieszowem, przede wszystkim przez pełnienie funkcji administracyjnych jako siedziba starostwa grodowego, stolica powiatu.

Zabudowa miasta była niemal całkowicie drewniana, jeszcze w 1860 roku na 310 domów tylko 2 były murowane. Dawna zabudowa została zniszczona przez pożary, nie przechowały się też przekazy ikonograficzne sprzed pierwszej wojny światowej. Kilka domó z podcieniami wzdłużnymi jeszcze w pierwszych latach po wyzwoleniu pozwala przypuszczać, że w XIX wieku takimi domami były zabudowane pierzeje rynkowe, podobnie jak to było w sąsiednich Wojsławicach gdzie dość dokładnie znamy zabudowę rynkową.

Pierwszy układ przestrzenny Grabowca nie jest znany. Najstarszy plan miasta przedstawiony jest na Mapie Kwatermistrzostwa z 1839 roku. Wynika z niego, iż na początku XIX wieku właściwe miasto stanowił obszerny rynek na rzucie prostokąta z usytuowanym na nim kościołem i cerkwią. Usytuowanie to odbiegało od powszechnie przyjętej zasady lokowania świątyń poza obszarem rynku. Poza rynkiem zabudowania znajdują się na dwóch uliczkach wybiegających z północnych naroży rynku. Z naroża południowo - wschodniego wybiegała droga prowadząca do zamku a w dalszym ciągu będąca traktem do Hrubieszowa.

W ciągu XIX wieku miasto rozbudowało się poza północną pierzeję tworząc drugie zgrupowanie zabudowy w formacie podkowy, zwane Dworzyskiem, będące dziś częścią osady a w przeszłości zapewne wójtostwem grabowieckim.

Informacje z książki: JANA GÓRAKA "MIASTA I MIASTECZKA ZAMOJSZCZYZNY"

DOBRA KULTURY

DOBRA KULTURY OBJĘTE OCHRONĄ WOJEWÓDZKIEGO KONSERWATORA ZABYTKÓW

Obiekty wpisane do rejestru zabytków

  • BRONISŁAWKA - GRABOWIEC - „Zamczysko”
    - grodzisko na „Górze Zamkowej”
    - na stanowisku nr 1 - Aa-232/9
  • SKIBICE - „Grodzisko” na stanowisku nr 1 - Aa-233/10
  • SKOMOROCHY - Zespół podworski - A-122/443:
  • SKOMOROCHY DUŻE - dwór drewn.-murowany, 1 poł. XIXw., klasycystyczny, remontowny od 1986, - kaplica murowana z pocz. XX w., pozostałości parku
  • GRABOWCZYK -Pozostałości parku podworskiegoz przełomu XVIII/XIXw. - A-188
  • GRABOWIEC -Zespół kościelny - A-210/81 z 22.08.1981:- kościół parafialny pw. św. Mikołaja Biskupa, murowany z 1854-55, rozbudowany 1900, remontowany 1948 i 1963, późnoklasycystyczny, orientowany, dzwonnica murowana ok.1855, późnoklasycyst.
  • SZYSTOWICE -Zespół dworski - A-238/83 25.01.1983:- dwór murowany z 1872, obok szkoły podstawowej - park o pow. 4 ha
  • GRABOWIEC - Cmentarz grzebalny czynny - A/327 z 1985 r.z drzewostanem i nagrobkami, parafialny rzymskokatolicki i grekokatolicki (w l.1875-1926 także prawosławny)
  • BEREŚĆ - Cmentarz z I wojny światowej, nieczynny - A/403 z 1987r
  • WOLICA UCHAŃSKA - Cmentarz z I wojny światowej, nieczynny - A/404 z 1987 r.
  • HOŁUŻNO - Park dworski, krajobrazowy, z poł. XIX w. o pow. 3,16 ha - A-49/88
  • DAŃCZYPOL -Założenie dworskie (park podworski) o pow.4,95 ha - A - 460
  • GRABOWIEC - Dawny budynek Urzędu Gminy drewniany z 1898 wraz z działką, - A-496/90

Obiekty objęte ewidencją zabytków

  • GRABOWIEC Układ urbanistyczny miejscowości
  • TUCZĘPY - Zespół kościelny: - kościół parafialny p.w. św. Anny Matki NMP i Przemienienia Pańskiego, drewniany z lat 1939 - 57, (1946?) - cmenarz kościelny z drzewostanem,
  • ORNATOWICE Zespół podworski: - park podworski o pow. 7,0 ha - dwór murow. z pocz. XX w., częściowo rozebrany 1960
    - 2 budynki gospodarcze, murowane, - Kapliczka Matki Boskiej, brogowa mur. z XIXw. w parku
  • SIEDLISKA Zespół dworski:
    - dwór murowany z 2 poł. XIX w., w trakcie rozbudowy
    - spichlerz murowany z lat 20-tych XX w.,
    - kuźnia murowana z lat 30 XX w.,
    - park o pow.15 ha
  • SZYSTOWICE - dawny folwark, obecnie gajówka
  • TUCZĘPY - dawny folwark z pocz. XX w. „Ostków” - pozostałości zabytkowego parku
  • SZYSTOWICE Zespół gorzelni:
    - murowany budynek gorzelni z 1904r.
    - murowany budynek magazynu spirytusu
  • GRABOWIEC - młyn murowany z 1924 r., czynny.
  • GRABOWIEC - dawna apteka (ul. Skierbieszowska 17 i 17a),
    - dawna plebania prawosławna, obecnie przedszkole,
    - dawna diakonówka obecnie sklep (ul. Kościelna)
    - dawna szkoła, obecnie Izba Pamięci (ul. Kozia)
  • SKOMOROCHY MAŁE - szkoła drewniana z 1914 r.
  • TUCZĘPY - szkoła drewniana z lat 30-tych XX w.
  • BEREŚĆ - cmentarz prawosławny (po 1875 r.), dawniej grekokatolicki (XIX w.), nieczynny.
  • BEREŚĆ - cmentarz prawosławny, nieczynny.
  • BRONISŁAWKA - cmentarz zamknięty (żydowski).
  • GRABOWIEC - cmentarz żydowski „stary”, nieczynny.
  • TUCZĘPY - cmentarz parafialny rzymskokatolicki, dawniej prawosławny i grekokatolicki, czynny.
  • BRONISŁAWKA - dom nr 3, uż. Franciszek Jonas, drewniany, 1883.
  • BRONISŁAWKA - dom nr 13, uż. Piotr Prystupa, drewniany, 1884.
  • DAŃCZYPOL - dom, ul. Kozia 5, uż. Franciszka Wysocką dwniany, 1902.
  • GRABOWIEC - dom Ludowy drewniany z 1935 r.,obecnie dom parafialny.
  • GRABOWIEC - GÓRA - dom nr 44, drewniany 1919.
  • WOLICA UCHAŃSKA - dom mieszkalny nr 31, z pocz. XX w.
  • WOLICA UCHAŃSKA - dom mieszkalny nr 31a, z 1920 r.
  • BEREŚĆ - kapliczka domkowa z 1934 r. z figurą Matki Boskiej
  • GRABOWCZYK - kapliczka św. Józefa z XIX w. domkowa, drewniana
  • SZYSTOWICE - kaplica murowana św. Jana Chrzciciela z lat 50 XX w
  • WÓLKA TUCZĘPSKA - kapliczka domkowa z XIX w.
  • WOLICA UCHAŃSKA - kapliczka drewniana 2 poł. XIX w.
  • TUCZĘPY - kapliczka św. Stanisława Bpa, mur

opracował: T. Halicki

CHARAKTERYSTYKA

Charakterystyka Gminy Grabowiec

Aktualna Sytuacja Społeczno –Gospodarcza na obszarze gminy Grabowiec.

Gmina Grabowiec położona jest w południowej części województwa lubelskiego, w powiecie zamojskim i graniczy: od północy z gminami Kraśniczyn, Wojsławice, Uchanie, od wschodu z gminą Trzeszczany, od południa z gminą Miączyn i od zachodu z gminą Skierbieszów. Obszar gminy zaliczany jest do subwołyńskiego okręgu botanicznego z bogactwem gatunków kierunkowych i botanicznych. Występuje tu unikalna fauna i flora, rezerwaty, pomniki przyrody oraz Skierbieszowski Park Krajobrazowy.

Gmina jest dość dobrze skomunikowana, siedziba gminy oddalona jest około 32km od siedziby powiatu i ok. 100 km od siedziby województwa. Powierzchnia gminy wynosi 12.888 ha, w której znajduje się 24 sołectw. Ludność gminy na dzień 31 grudnia 2006 roku wynosiła 4874 osób.


Gleby

Gmina posiada gleby o najwyższych klasach bonitacyjnych, klasy I-III zaliczane są do najbardziej urodzajnych i zajmują 81% użytków rolnych.  W zachodniej części gminy przeważają gleby płowe w kompleksie z brunatnymi wytworzone z lessów.


Wody

Na terenie gminy Grabowiec występują dwa poziomy wodonośne: czwartorzędowy i kredowy. Poziom czwartorzędowy zasilany jest przez infiltracje wód opadowych, posiada tendencję do obniżania się a nawet do zanikania.

Poziom kredowy – wody tego poziomu zostały zaliczone do głównego zbiornika wód podziemnych. Zwierciadło wody poza dolinami rzecznymi ma na ogół charakter swobodny. Na terenie gminy Grabowiec prowadzi się monitoring wód podziemnych przy składowisku odpadów w Grabowcu.

Wody kredowe są wodami słodkimi najczęściej typu węglanowo-wapiennego, charakteryzują się bardzo dobrą jakością. Zawartość wód podziemnych mieści się w granicach normy. Na terenie gminy nie występują naturalne jeziora, brak jest większych zbiorników retencyjnych, jedynie w Grabowcu znajduje się zbiornik o powierzchni 0,88 ha. Nie co lepsza jest sytuacja ze stawami. Występują 3 zespoły stawów:

  • w Siedlisko - o pow. 28,71ha
  • w Rogowie - o pow. 23,55ha
  • w Tuczępach – o pow. 12,85ha

Klimat

Charakteryzuje się przewaga wpływów kontynentalnych. Średnia temperatura roku wynosi 7,3°C. Wiatry przeważają z sektora zachodniego. Średnia suma opadów 600 mm, z czego 225 mm przypada na półrocze letnie i 375 mm na zimowe. Najmniejsze opady notowane są w lutym i marcu, natomiast największe w czerwcu. Gmina znajduje się w III strefie zagrożenia gradowego.


Szata roślinna

W obrębie gminy stwierdzono występowanie następujących gatunków roślin chronionych. W rezerwacie Czechówka /jest to węzeł ekologiczny regionalnego korytarza ekologicznego dla fauny i flory leśnej stanowiącego połączenie kompleksów leśnych (obecnie nie znajduje się na liście rezerwatów projektowanych) występują:

  • śnieżyczka przebiśnieg
  • wawrzynek wilczełyko
  • żywiec gruczołowaty
  • żywiec cebulowaty

Rezerwat Rogów

W rezerwacie występują:

  • dziewięćsił popłocholistny
  • len złocisty
  • żmijowiec czerwony
  • ostrożeń panoński
  • miłek wiosenny
  • oman szorstki
  • zawilec wielkokwiatowy
  • wisienka karłowata
  • ożota zwyczajna

Naturalną roślinnością na obszarach wierzchowinowych stanowią grądy lipowo – dębowo – gradowe. W obrębie doliny Wolicy łęgi jesionowo – olszowe.Z gatunków fauny występuje suseł perełkowany w miejscowości Grabowiec Góra „Wygon Grabowiecki ”, który został uznany za węzeł ekologiczny.


Turystyka

Gmina Grabowiec nie posiada rozwiniętej bazy turystycznej, natomiast występują pojedyncze przykłady działalności turystycznej. Gmina nie posiada wyznaczonych szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych. Nie ma stworzonego systemu informacji. Jednakże ilość zabytków walory krajobrazowo-przyrodnicze predysponują gminie do rozwoju agroturystyki 

Największym bogactwem i walorem gminy jest czyste powietrze. Unikalna przyroda na terenie gminy chroniona jest w ramach utworzonych pomników krajobrazowych: skierbieszowski zabezpieczający skupiska roślin stepowych oraz ciekawe krajobrazowo obszary działów grabowieckich.

Scroll to top