Wysoka temperatura otoczenia, przekraczająca 27–30°C, to jedno z najpoważniejszych zagrożeń w produkcji drobiarskiej. Drób nie posiada gruczołów potowych, przez co niezwykle trudno oddaje nadmiar ciepła. Stres cieplny prowadzi do gwałtownego spadku nieśności i przyrostów, osłabienia odporności ptaków, a w skrajnych przypadkach – do masowych upadków w stadzie.
Aby zminimalizować ryzyko strat, Główny Inspektorat Weterynarii przypomina o kluczowych zasadach postępowania w okresie fal upałów.
1. Woda – stały dostęp bez ograniczeń
W czasie upałów zapotrzebowanie ptaków na wodę wzrasta nawet 2- do 4-krotnie.
- Zapewnij stały dostęp do świeżej, czystej i chłodnej wody.
- Regularnie kontroluj poidła – weryfikuj ich sprawność i czystość kilka razy dziennie, a w dni upalne uzupełniaj wodę znacznie częściej.
- Zabezpiecz infrastrukturę – zacieniaj przewody oraz zbiorniki z wodą, aby zapobiec jej nagrzewaniu się w rurach.
2. Wentylacja i mikroklimat w kurniku
Właściwa cyrkulacja powietrza to podstawa walki z przegrzaniem obiektów inwentarskich.
- Zwiększ wydajność wentylacji, co pozwoli na efektywne usuwanie nadmiaru ciepła i wilgoci z budynku.
- Stosuj systemy zraszania lub chłodzenia adiabatycznego (mgiełkowanie) wszędzie tam, gdzie jest to technicznie możliwe.
- Otwieraj kurtyny i okna w najchłodniejszych porach doby (wczesnym rankiem, wieczorem oraz w nocy).
- Ograniczaj nasłonecznienie budynków poprzez ich zacienianie lub malowanie dachów na jasne kolory odbijające światło.
- Monitoruj parametry – sprawdzaj temperaturę i wilgotność w kilku różnych punktach kurnika, a nie tylko przy czujniku centralnym.
3. Karmienie i obsada stada
Modyfikacja strategii żywieniowej i zagęszczenia ptaków pozwala zmniejszyć metaboliczną produkcję ciepła.
- Przesuń godziny głównego karmienia na chłodniejsze pory dnia – wczesny ranek oraz późny wieczór.
- Ograniczaj zadawanie paszy w szczycie upału (najwyższe temperatury występują zazwyczaj w godzinach 12:00–17:00).
- Rozważ czasowe zmniejszenie gęstości obsady, co ułatwi ptakom naturalne rozpraszanie ciepła.
- Wprowadź pasze o wyższej gęstości energetycznej i dobrej strawności – ograniczają one wewnętrzną produkcję ciepła metabolicznego u ptaków.
4. Transport i przeładunek drobiu
Planowanie logistyki w czasie upałów wymaga szczególnego rygoru.
- Planuj transport wyłącznie na godziny nocne lub wczesnoranne, bezwzględnie unikając przewozu w pełnym słońcu i podczas największego skwaru.
- Zadbaj o odpowiednią wentylację środków transportu i pod żadnym pozorem nie przekraczaj dopuszczalnej obsady klatek.
- Skracaj do minimum czas oczekiwania na załadunek i wyładunek, a podczas postojów zawsze wybieraj miejsca zacienione.
- Ograniczaj stres i hałas – dodatkowe czynniki stresogenne podnoszą temperaturę ciała ptaków.
Objawy przegrzania – na co zwrócić uwagę?
Hodowca powinien stale obserwować zachowanie stada. Do typowych objawów stresu cieplnego należą:
- Intensywne dyszenie oraz otwarty dziób,
- Rozłożone skrzydła i unikanie kontaktu z innymi osobnikami,
- Ograniczona aktywność, apatia i otępienie,
- Gromadzenie się ptaków w pobliżu poideł,
- Wyraźny spadek pobrania paszy oraz spadek nieśności,
- Nagły wzrost liczby padnięć w stadzie.
Co zrobić w razie zauważenia objawów przegrzania?
- Natychmiast zwiększ wydajność wentylacji i podaj ptakom chłodną wodę.
- Zmniejsz zagęszczenie ptaków, jeśli istnieje taka możliwość.
- Niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem weterynarii nadzorującym stado.
Usuwanie padłych ptaków – rygor sanitarny
Wysoka temperatura przyspiesza procesy rozkładu, co drastycznie zwiększa ryzyko sanitarne i możliwość szerzenia się chorób zakaźnych.
- Usuwaj padłe ptaki z kurnika niezwłocznie – w okresie upałów kontrolę i zbieranie padlin należy prowadzić co najmniej kilka razy dziennie.
- Nigdy nie dopuszczaj do gromadzenia się zwłok wewnątrz obiektów lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie.
- Zwłoki przechowuj krótkotrwale wyłącznie w wyznaczonym, zacienionym lub chłodzonym miejscu, zabezpieczonym przed dostępem innych zwierząt.
- Zapewnij regularny odbiór – posiadaj ważną umowę z zakładem utylizacyjnym, gwarantującą szybki odbiór padłych ptaków.
Pamiętaj! Każde gospodarstwo ma swoją specyfikę. Dostosuj powyższe zalecenia do warunków panujących w Twoim obiekcie i w razie wątpliwości zawsze konsultuj się z lekarzem weterynarii.
