GROŹNY SZKODNIK JESIONÓW U GRANIC POLSKI – ALARM FITOSANITARNY

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN) w Lublinie oraz Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) poinformowały o wykryciu priorytetowego agrofaga kwarantannowego – opiętka jesionowca (Agrilus planipennis). Owad został po raz pierwszy na terytorium Unii Europejskiej stwierdzony na Węgrzech oraz na Słowacji, zaledwie około 100 km od południowej granicy Polski. Bliskość ogniska występowania gwałtownie zwiększa ryzyko przedostania się tego niszczycielskiego chrząszcza do naszego kraju.

Czym jest opiętek jesionowiec?

Opiętek jesionowiec (Agrilus planipennis Fairmaire) to chrząszcz z rodziny bogatkowatych (Buprestidae), pochodzący z dalekowschodniej części Azji (Chiny, Japonia, Korea, wschodnia Rosja). W ostatnich dekadach stał się jednym z najbardziej inwazyjnych i niebezpiecznych szkodników drzew na świecie. Doprowadził m.in. do masowego spustoszenia populacji jesionów w Ameryce Północnej (USA i Kanada) oraz w europejskiej części Rosji i na Ukrainie.

Charakterystyka szkodnika

Postać dorosła (chrząszcz):

  • Wygląd: smukłe, wydłużone ciało o niebieskozielonym kolorze z silnym metalicznym połyskiem.
  • Długość: około 8,5–14 mm (szerokość 3,5–5,5 mm).
  • Głowa nieco szersza od przedplecza, czułki zbliżone długością do szerokości głowy.
  • Żeruje na liściach jesionów, wygryzając w nich niewielkie otoczenia, jednak główne zagrożenie stwarzają larwy.

Larwa (postać szkodliwa):

  • Wygląd: beznoga, barwy biało-kremowej z silnie rozwiniętym przedtułowiem i brązową głową.
  • Długość: około 26–32 mm.
  • Szkodliwość: drąży pod korą długie, serpentynowate korytarze w kambium i bielu, wypełnione brunatnymi trocinami, co odcina przepływ soków i prowadzi do zamierania drzewa.

Rośliny żywicielskie i sposób rozprzestrzeniania

Głównymi żywicielami szkodnika są drzewa z rodzaju jesion (Fraxinus spp.), w tym rodzimy dla Polski jesion wyniosły (Fraxinus excelsior), a także gatunki azjatyckie i amerykańskie (m.in. jesion czarny, pensylwański, amerykański). Sporadycznie żeruje również na orzechu mandżurskim czy skrzydłorzechu japońskim.

Dorosłe chrząszcze potrafią samodzielnie przemieszczać się na odległość ponad 1 km. Jednak na znaczne odległości szkodnik przenoszony jest przez człowieka — głównie wraz z materiałem szkółkarskim, drewnem kominkowym, opakowaniami drewnianymi oraz drewnem niekorowanym.

Objawy występowania szkodnika

Do najbardziej charakterystycznych objawów obecności opiętka jesionowca należą:

  • Otwory wylotowe w kształcie litery „D”: poziomo ułożone otwory w korze o szerokości 3–4 mm, wygryzione przez wylatujące chrząszcze.
  • Chodniki larwalne pod korą: gęste, serpentynowate korytarze wypełnione brunatnymi trocinami i odchodami.
  • Pękanie kory: pionowe pęknięcia kory na pniu i gałęziach (o długości 5–10 cm) powstające w wyniku reakcji obronnej drzewa.
  • Zamieranie korony: żółknięcie i opadanie liści, usychanie gałęzi oraz sukcesywne zamieranie całej korony jesionów od wierzchołka.

Obowiązek zgłoszenia i kontakt

W Polsce Agrilus planipennis podlega obowiązkowemu zwalczaniu. Wczesne wykrycie szkodnika ma kluczowe znaczenie dla ochrony polskich jesionów, podjęcia skutecznych działań zwalczających oraz ograniczenia jego rozprzestrzeniania.

W przypadku zaobserwowania podejrzanych objawów lub owadów prosimy o ich niezwłoczne zgłoszenie do WIORiN w Lublinie lub najbliższego oddziału PIORiN.

Kontakt z WIORiN w Lublinie:

  • Telefon: 81 744 03 26
  • E-mail: wi-lublin@piorin.gov.pl
  • Adres www: https://www.gov.pl/web/wiorin-lublin